هشدار سقوط در اردوگاه یوزها/ از فرصت‌سوزی در ساده‌ترین مأموریت تا دفاعی که امید صعود ایران را زیر سؤال برد!

اگر قرار بود تیم ملی ایران برای آغاز مسیر خود در جام جهانی ۲۰۲۶ حریفی ایده‌آل انتخاب کند، بعید بود گزینه‌ای مناسب‌تر از نیوزیلند پیدا شود. تیمی که پایین‌ترین رتبه را میان حاضران در این دوره از مسابقات داشت و روی کاغذ آسان‌ترین مانع گروه G محسوب می‌شد.

با این حال شاگردان امیر قلعه‌نویی نه تنها از این فرصت طلایی برای کسب ۳ امتیاز استفاده نکردند، بلکه با نمایشی پرنقص و دور از انتظار، ۲ بار از حریف عقب افتادند و در نهایت به تساوی ۲ بر ۲ رضایت دادند؛ نتیجه‌ای که می‌تواند در پایان مرحله گروهی بهای سنگینی برای فوتبال ایران داشته باشد.

این تساوی در شرایطی رقم خورد که ساعاتی قبل از مسابقه، بلژیک و مصر دیگر مدعیان گروه به تساوی رسیده بودند. به عبارت ساده‌تر، ایران با یک پیروزی می‌توانست صدرنشین مطلق گروه شود و گام بلندی به سوی صعود بردارد. اما آنچه در زمین دیده شد، فاصله زیادی با انتظارات داشت.

بزرگ‌ترین نگرانی از عملکرد تیم ملی به خط دفاعی بازمی‌گردد؛ جایی که ساختار دفاعی ایران در طول مسابقه بار‌ها متزلزل و آسیب‌پذیر نشان داد. نیوزیلند تیمی نبود که با فشار همه‌جانبه یا حملات مداوم ایران را تحت فشار قرار دهد، اما هر زمان که به نزدیکی محوطه جریمه رسید، نشانه‌های آشفتگی در سازمان دفاعی ایران به وضوح دیده می‌شد. نتیجه این وضعیت نیز ۲ گل خورده و از دست رفتن ۲ امتیاز ارزشمند بود.

زوج شجاع خلیل‌زاده و علی نعمتی در قلب خط دفاعی روز دشواری را پشت سر گذاشتند. خلیل‌زاده که در سال‌های پایانی دوران حرفه‌ای خود قرار دارد، نتوانست نقش یک رهبر باتجربه را در عقب زمین ایفا کند. او در تقابل‌های مستقیم بار‌ها دچار مشکل شد و در مهار مهاجمان حریف عملکرد مطمئنی نداشت. از سوی دیگر نعمتی نیز در نخستین تجربه جام جهانی خود نمایش متقاعدکننده‌ای ارائه نکرد و هماهنگی لازم با سایر مدافعان را نداشت. فاصله زیاد خطوط، جاگیری‌های اشتباه و واکنش‌های دیرهنگام باعث شد هر حمله خطرناک نیوزیلند بوی گل بدهد.

البته مشکلات ایران فقط به عملکرد فردی مدافعان محدود نمی‌شود. آنچه بیش از هر چیز زیر ذره‌بین قرار گرفته، تصمیمات فنی کادرفنی است. انتخاب ترکیب اولیه و اصرار بر استفاده از برخی بازیکنان مسن، بار دیگر بحث جوانگرایی در تیم ملی را زنده کرد. در حالی که بسیاری از کارشناسان طی ماه‌های گذشته نسبت به افزایش میانگین سنی تیم هشدار داده بودند، اتفاقات بازی مقابل نیوزیلند نشان داد این نگرانی‌ها بی‌دلیل نبوده است.

در دقایق پایانی مسابقه نیز آثار این مسئله کاملاً مشهود بود. بسیاری از بازیکنان ایران از نظر بدنی افت کرده بودند و انرژی لازم برای اعمال فشار روی حریف یا حفظ برتری در نبرد‌های تن‌به‌تن را نداشتند. تیمی که باید با طراوت و انگیزه مقابل ضعیف‌ترین حریف گروه ظاهر می‌شد، در بخش‌هایی از مسابقه کند، سنگین و کم‌تحرک به نظر می‌رسید. گلزنی محبی و تاثیرگذاری مهدی قایدی نشان داد که بحث جوان‌گرایی چقدر می‌توانست به تیم ملی کمک کند.

نکته سؤال‌برانگیز دیگر، عدم استفاده کامل از ظرفیت تعویض‌ها بود. در مسابقه‌ای که خط دفاعی بار‌ها دچار آشفتگی شد و برخی بازیکنان نشانه‌های خستگی شدید داشتند، انتظار می‌رفت کادرفنی برای ایجاد تعادل بیشتر و ترمیم ساختار تیم دست به تغییرات گسترده‌تری بزند. اما این اتفاق رخ نداد و ایران تا پایان بازی با همان مشکلات دست‌وپنجه نرم کرد.

از منظر روانی نیز این نتیجه می‌تواند تبعات مهمی داشته باشد. ایران پیش از شروع مسابقات یکی از مدعیان اصلی صعود از گروه شناخته می‌شد، اما توقف برابر نیوزیلند شرایط را پیچیده کرده است. حالا ملی‌پوشان باید در دیدار‌های دشوارتر برابر بلژیک و مصر به دنبال جبران امتیازات از دست رفته باشند. ۲ مسابقه‌ای که به مراتب سخت‌تر از تقابل با نماینده اقیانوسیه خواهند بود.

ضربه این تساوی فقط در جدول گروهی خلاصه نمی‌شود. در رده‌بندی زنده فیفا نیز ایران بهای سنگینی پرداخت. اختلاف قابل توجه جایگاه ۲ تیم در رنکینگ جهانی باعث شد کسب تنها یک امتیاز مقابل نیوزیلند برای ایران حکم عقبگرد را داشته باشد. بر اساس محاسبات اولیه، تیم ملی با از دست دادن امتیاز قابل توجهی در رنکینگ، چند پله سقوط کرده و جایگاه خود را در میان ۳ تیم برتر آسیا از دست داده است؛ اتفاقی که تا همین چند سال قبل کمتر کسی تصور آن را می‌کرد.

تساوی مقابل نیوزیلند شاید در ظاهر یک لغزش ساده در نخستین هفته جام جهانی باشد، اما واقعیت این است که این مسابقه آینه‌ای از مشکلات انباشته‌شده فوتبال ملی ایران بود؛ از میانگین سنی بالا و ضعف در نوسازی تیم گرفته تا انتخاب‌های بحث‌برانگیز فنی و ناهماهنگی در خط دفاعی. اگر قرار باشد این روند در دیدار‌های آینده ادامه پیدا کند، نه تنها صعود به مرحله حذفی در خطر خواهد بود، بلکه جایگاه ایران در فوتبال آسیا نیز بیش از گذشته تحت تهدید قرار می‌گیرد.

جام جهانی هنوز برای ایران تمام نشده است، اما نخستین بازی نشان داد مسیر موفقیت بسیار دشوارتر از آن چیزی خواهد بود که پیش از شروع مسابقات تصور می‌شد.