«ایران در پناه قرآن»؛ نمایشگاهی که تاب‌آوری جامعه را در بحران‌ها به رخ کشید

مراسم افتتاحیه سی‌وسومین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم شامگاه شنبه (۲ اسفندماه) امروز در مصلای امام خمینی (ره) برگزار شد. 

این مراسم با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین حمیدرضا ارباب سلیمانی، رئیس نمایشگاه، حجت‌الاسلام والمسلمین حاج علی اکبری، رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه، سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، جمعی از علما، هنرمندان، حافظان قرآن و علاقه‌مندان برگزار شد. 

در ابتدای این مراسم حجت‌الاسلام والمسلمین ارباب سلیمانی رئیس سی‌وسومین دوره نمایشگاه قرآن با خیرمقدم به حاضران و قدردانی از مسئولان و دست‌اندرکاران برگزاری این رویداد، از توفیق درک ماه مبارک رمضان به‌عنوان نعمتی بزرگ یاد کرد و گفت: ماه رمضان، ماه نزول قرآن کریم و ماه شب‌های قدر است و از جایگاهی ممتاز در میان ماه‌های قمری برخوردار است. 

وی با اشاره به برگزاری سی‌وسومین دوره این رویداد قرآنی اظهار کرد: نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم با همت بخش‌های دولتی، مردمی و نهادهای مختلف، اکنون در ایستگاه سی‌وسوم خود قرار گرفته و همه به احترام قرآن کریم به میدان آمده‌اند. 

ارباب سلیمانی با بیان اینکه شعار امسال نمایشگاه «ایران در پناه قرآن» است، تصریح کرد: این شعار صرفاً یک عنوان نیست، بلکه جهت‌گیری تمدنی و رویکرد هویتی ملت بزرگ ایران به‌شمار می‌رود. ملت ایران در طول تاریخ با محوریت قرآن و با نگاه به پیام اهل‌بیت (ع) حرکت کرده‌اند و این افتخار در جای‌جای کشور اسلامی مشهود است. 

وی همچنین از برگزاری همزمان نمایشگاه‌های قرآنی در ۲۴ استان کشور خبر داد و افزود: این رویدادها با تفاوت‌هایی در قالب‌های اجرایی، همزمان با نمایشگاه تهران و با همان شعار «ایران در پناه قرآن» در حال برگزاری است. 

رئیس نمایشگاه در ادامه به موضوعات محوری این دوره اشاره کرد و گفت: «قرآن و همبستگی ملی و انسجام اسلامی»، «قرآن و پیامبر اکرم (ص)» به مناسبت میلاد پیامبر اعظم، «قرآن و امیدآفرینی و نشاط اجتماعی»، «قرآن و انقلاب اسلامی»، «قرآن و امام و شهدا»، «قرآن و نماز و مسجد تراز اسلامی»، «قرآن و عرصه بین‌الملل»، «قرآن و خانواده و جوانی جمعیت»، «قرآن و علوم روز»، «قرآن و عفاف و حجاب»، «قرآن و امر به معروف و نهی از منکر»، «قرآن و نهج‌البلاغه»، «قرآن و صحیفه سجادیه» و «قرآن و غدیر» از جمله سرفصل‌هایی است که بازدیدکنندگان در روزهای آینده با آن مواجه خواهند شد. 

وی درباره قالب‌ها و رویکردهای اجرایی نمایشگاه نیز اظهار کرد: تولیدات رسانه‌ای و صنایع فرهنگی خلاق، بازی‌ها و سرگرمی‌های سالم ویژه کودکان و نوجوانان، تازه‌های نشر و عرضه محصولات قرآنی، مطالعات کاربردی و پژوهشی، آموزش‌های نوین و فناوری‌های جدید از جمله هوش مصنوعی از جمله محورهای اجرایی این دوره است. 

به گفته ارباب سلیمانی، نمایشگاه در قالب ۱۲ کمیته ستادی و اجرایی، ۱۱ بخش نمایشگاهی و سه بخش فروشگاهی فعالیت می‌کند و شامل ۷۰ رویداد و غرفه تخصصی است. این رویداد از اول اسفند تا نیمه اسفند، هر روز از ساعت ۱۶ تا ۲۳ در مصلای امام خمینی (ره) تهران پذیرای علاقه‌مندان خواهد بود. 

وی در بخش بعدی سخنان خود با دعوت از مردم برای حضور و ارائه دیدگاه‌های کارشناسی، قرآن کریم را به «آینه» تشبیه کرد و گفت: همان‌گونه که انسان برای دیدن و اصلاح ظاهر خود به آینه نگاه می‌کند، قرآن نیز آینه جان و جهان است که خوبی‌ها و کاستی‌های انسان را نشان می‌دهد. ماه رمضان فرصتی برای بازگشت به این آینه و اصلاح خویشتن است. 

رئیس سی‌وسومین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم در پایان با ابراز تأسف از رفتارهای هتاکانه نسبت به قرآن کریم در برخی نقاط جهان، تأکید کرد: بی‌احترامی به قرآن اقدامی دردناک و خطاست و ملت‌های مسلمان در برابر چنین رفتارهایی هوشیار خواهند بود. 

در ادامه کلیپی از آماده‌سازی سی و سومین دوره نمایشگاه قرآن کریم به نمایش درآمد. 

«ایران در پناه قرآن» پرچم هویت تاریخی ملت ایران است

سپس در ادامه مراسم سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به روی صحنه حاضر شد و با سلام و ادای احترام به اندیشمندان، فعالان و علاقه‌مندان قرآن کریم، اظهار کرد: حضور در محفلی که به نام قرآن کریم آراسته شده، توفیقی ارزشمند است. 

وی با اشاره به شعار سی‌وسومین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم با عنوان «ایران در پناه قرآن» افزود: این شعار یک عنوان مقطعی یا صرفاً سیاسی نیست، بلکه پرچمی است که ایران در طول ۱۴ قرن با خود همراه داشته است و بیانگر حقیقتی تاریخی در هویت ایرانیان است. 

صالحی با یادآوری تعبیر مرتضی مطهری درباره «خدمات متقابل اسلام و ایران» تصریح کرد: همان‌گونه که از خدمات متقابل اسلام و ایران سخن گفته شده، می‌توان از خدمات متقابل قرآن و ایران نیز یاد کرد؛ موضوعی گسترده که ابعاد آن در طول تاریخ تمدن اسلامی آشکار است. 

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر اینکه نسبت ایرانیان با قرآن، نسبت دلدادگی و ایمان بوده است، گفت: ایرانیان از همان قرون نخستین اسلامی، هر آنچه در توان داشتند در خدمت قرآن قرار دادند. در حوزه قرائت قرآن، چهره‌های شاخصی با اصالت ایرانی نقش‌آفرینی کردند و در همان قرن اول هجری، ایرانیان تازه‌مسلمان‌شده با شور و اهتمام به تعلیم و تلاوت قرآن پرداختند. 

وی ادامه داد: در عرصه تفسیر نیز شخصیت‌هایی همچون سلمان فارسی و دیگر مفسران ایرانی در قرون نخستین، سهمی مؤثر در تبیین و گسترش معارف قرآنی داشتند که نشان‌دهنده عمق پیوند ایرانیان با کلام وحی است. 

صالحی با اشاره به اثر اندیشمند معاصر الجزایری، نورالدین ابولحی، اظهار کرد: وی در کتاب «ایران و قرآن» به بررسی خدمات ایرانیان به قرآن از قرن نخست تا دوران معاصر پرداخته و بر نقش گسترده ایرانیان در این عرصه تأکید کرده است. 

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود به تأثیر قرآن بر شکل‌گیری هویت فرهنگی ایران اشاره کرد و گفت: بخش مهمی از هویت ایرانی وامدار شعر و ادب فارسی است و این میراث گران‌سنگ نیز عمیقاً از قرآن الهام گرفته است. شاعرانی چون فردوسی، مولوی، سعدی، حافظ، نظامی گنجوی و عطار نیشابوری هر یک به‌گونه‌ای از مفاهیم و ساختارهای قرآنی تأثیر پذیرفته‌اند و آثار آنان بدون توجه به قرآن قابل تحلیل نیست. 

وی تأکید کرد: اگر از ایران و هویت ایرانی سخن می‌گوییم، باید به نقش بنیادین قرآن در شکل‌گیری این هویت اذعان کنیم؛ از ادبیات و هنر گرفته تا فرهنگ عمومی و زیست اجتماعی. 

صالحی در پایان با قدردانی از دست‌اندرکاران برگزاری سی‌وسومین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم ابراز امیدواری کرد این رویداد بتواند جلوه‌ای نو از پیوند تاریخی ایران و قرآن را برای نسل امروز و آینده به نمایش بگذارد. 

پس از آن پیام آیت‌الله جوادی آملی به سی و سومین نمایشگاه بین المللی قرآن کریم پخش شد. 

در متن پیام تصویری این مرجع عالی قدر آمده است: 

«قرآن کریم نه تنها در بسیاری از آیات فرموده که قرآن کتابی جهانی است و برای جهانیان پیام دارد، بلکه آن پیام را در مائده و مأدبه علمی بیان کرده است. اگر کتاب جهانی است که هست، اگر برای جهان پیام دارد که دارد، باید مائده و مأدبه او نیز جهانی باشد. تنها چیزی که جهانی است و مشترک بین گذشته و آینده است مسئله فرهنگ است؛ انسان بداند از کجا آمده، کجا می‌رود، در چه شرایطی است، نظام سپهری چیست، روح انسان چیست؟ جامعه چیست؟ 

در قرآن کریم دو بخش از علوم یادآوری شده است. یکی علوم متعارف که فرمود:  «یُعَلِّمُهُمُ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَةَ» و این علوم شامل فقه، اصول، حقوق و… است. بخش دیگر از علوم قرآنی این است که در قرآن سلسله مسائلی است که نه در گذشته بود و نه در عصر فعلی وجود دارد. بر وجود مبارک پیامبر (ص) فرمود تو با همه نبوغی که داری اگر قرآن نبود به آن علوم دسترسی پیدا نمی‌کردی و به جامعه بشری هم می‌فرماید، شما هر چه رشد کنید و قدرت علمی پیدا کنید بدون قرآن به آن معارف دست نمی‌یابید. 

این قسم دوم، از رهاوردهای خاص قرآن کریم است که هم بر امت اسلامی و جهان بشریت این حرف را دارد و هم به پیامبر (ص) می‌فرماید که گذشته از  «یُعَلِّمُهُمُ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَةَ»،   «وَیُعَلِّمُکُمْ مَا لَمْ تَکُونُوا تَعْلَمُونَ» نیز وجود دارد.   

«یعلمکم ما لم تکونوا تعلمون»  در ادبیات تازی مشابه تعبیرات فارسی است که می‌گوییم «اگر این نبود شما در هیچ جا نمی‌توانستی آن را یاد بگیری». 

خداوند بر وجود پیامبر (ص) می‌فرماید: خدا چیزی به تو آموخت که تو اگرچه هوش، استعداد و… کم نظیری داری، اما برای شما مقدور نبود که بدون وحی آن را یاد بگیری. زیر این آسمان غیر از قرآن، کتابی نیست که این مسائل را به شما بگوید که آن «معارف ابدیت انسان» است. انسان موجودی ابدی است و یک موجود ابدی فرهنگ ابدی می‌خواهد. نه می‌پوسد و نه از هستی خارج می‌شود. 

درست است که انسان به قبر می‌رود و بدنش می‌پوسد اما انسان همچنان مسافر است به سوی ابد. از دنیا وارد برزخ می‌شود، از برزخ وارد معاد و از آنجا وارد بهشت می‌شود و تا ابد آنجا می‌ماند. نه سال دارد نه ماه، نه زمان دارد نه زمین؛ انسان موجودی ابدی است. 

یک موجود ابدی فرهنگ ابدی می‌خواهد؛ امیدواریم حوزه‌ها اینچنین باشند، دانشگاه‌ها اینچنین باشند، جوامع بشری اینچنین باشند و هم از  «یُعَلِّمُهُمُ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَةَ» و هم  «وَیُعَلِّمُکُمْ مَا لَمْ تَکُونُوا تَعْلَمُونَ»  استفاده کنند. »

در ادامه مراسم گروه سرود مشکات دقایقی را به سرودخوانی پرداخت. 

قرآن راهنمای زندگی و سرمایه نسل جوان است

سپس پیام آیت‌الله جعفری سبحانی مرجع تقلید به مناسبت افتتاح این رویداد توسط نجفی قدسی قرائت شد. 

در پیام این مرجع تقلید آمده است: «برگزاری محافل قرآنی در ماه رمضان فرصتی ارزشمند برای بازگشت به جایگاه قرآن در زندگی فردی و اجتماعی ماست. هر جامعه‌ای که آموزه‌های قرآن را در عمل به کار بسته، عزت، آرامش و پیشرفت را تجربه کرده و هرگاه از این سرچشمه نور فاصله گرفته‌ایم، دچار آسیب‌ها و نابسامانی شده‌ایم». 

آیت‌الله سبحانی همچنین بر اهمیت معارف قرآن برای نسل جوان تأکید کرده و نوشت: «نسل جوان امروز، سرمایه‌های اصلی کشور و امت اسلامی هستند و اگر معارف قرآن به زبان روز و با شیوه‌های هنرمندانه ارائه شود، می‌تواند پاسخگوی بسیاری از پرسش‌ها و دغدغه‌های آنان باشد و آنان را در مسیر درست زندگی یاری دهد.» 

وی در بخش دیگری از پیام خود به تلاش دشمنان اسلام برای تحریف باورهای دینی و حتی اهانت به قرآن اشاره و خاطرنشان کرد: «بهترین پاسخ، گسترش فرهنگ قرآنی و نشان دادن چهره رحمانی، عقلانی و انسان‌ساز این کتاب آسمانی است. عمل به دستورات قرآن و توجه به سیره پیامبر اکرم (ص) و اهل بیت (ع) راهی برای نزدیک‌تر شدن جامعه به روح قرآن است». 

آیت‌الله سبحانی در پایان ابراز امیدواری کرد که برگزاری نمایشگاه‌های قرآنی در سراسر کشور مؤثر در تقویت ایمان، امید و همبستگی مردم باشد و زمینه‌ای فراهم کند تا قرآن بیش از پیش در خانواده‌ها، مدارس و نهادهای اجتماعی حضور داشته باشد. 

در ادامه این مراسم گروه «محمد رسول‌الله» دقایقی را به تواشیح‌خوانی پرداختند. 

نمایشگاه قرآن امسال نماد پناهجویی جامعه به محضر قرآن است

در بخش پایانی این مراسم حجت‌الاسلام والمسلمین حاج علی اکبری، رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه، ضمن تقدیر از برگزارکنندگان و مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اظهار کرد: برگزاری این نمایشگاه به لطف حضرت حق امکان‌پذیر شده و یاد شهدای عزیز، به‌ویژه شهدای دفاع مقدس و حافظان قرآن، همواره زنده است. 

وی با اشاره به برکت ماه مبارک رمضان و جایگاه قرآن کریم افزود: رمضان، ماه کرامت و کتاب خداست و فرصتی برای آراستگی جان، اخلاق و روحیه فردی و اجتماعی ما به نور و کرامت قرآن فراهم می‌کند. حجت‌الاسلام اکبری اظهار داشت که بهره‌مندی از آموزه‌های قرآن، به‌ویژه در این ماه مبارک، می‌تواند ما را از غفلت دور سازد. 

رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه، نمایشگاه امسال را «اعلام پناهجویی جامعه به محضر قرآن کریم» توصیف کرد و گفت: جامعه ایران در بحران‌ها و فشارها، در پناه قرآن توانسته تاب‌آوری خود را حفظ کند. 

وی همچنین به جایگاه بین‌المللی نمایشگاه اشاره کرد و افزود: توجه به مسجد، خانواده و هویت فرهنگی و دینی در دستور کار نمایشگاه، اقدام هوشمندانه‌ای است؛ زیرا دشمنان با هدف ضربه زدن به خانواده و مسجد، هویت جامعه را نشانه گرفته‌اند. 

حجت‌الاسلام اکبری در پایان سخنان خود ابراز امیدواری کرد که بهره‌برداری از نمایشگاه و اختتامیه آن به مراتب بهتر باشد و همه علاقه‌مندان بتوانند از عنایت خداوند و نور قرآن کریم در دنیا و آخرت بهره‌مند شوند.