سن اعتیاد به 12 سال رسید/ افزایش 90 تا 135درصدی اعتیاد دختران در کشور

به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجو، ساسان سوری، اعتیاد همچنان یکی از مهم‌ترین و پیچیده‌ترین آسیب‌های اجتماعی کشور به شمار می‌رود؛ آسیبی که نه‌تنها سلامت جسمی و روانی افراد را تهدید می‌کند، بلکه آثار آن بر خانواده، اقتصاد، امنیت اجتماعی و آینده نسل جوان نیز سایه می‌اندازد. در شرایطی که طی سال‌های اخیر بار‌ها نسبت به ضرورت مقابله با مصرف مواد مخدر و دخانیات هشدار داده شده، آمار‌ها و اظهارات کارشناسان نشان می‌دهد روند گرایش به مصرف مواد اعتیادآور در برخی گروه‌های سنی همچنان نگران‌کننده است.

در تازه‌ترین هشدارها، محمدرضا مسجدی، دبیرکل جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات، در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجو گفت :با وجود قوانین مناسب در کشور، عرضه و مصرف دخانیات همچنان تابع قانون نیست، موضوعی که به اعتقاد کارشناسان می‌تواند زمینه‌ساز افزایش گرایش نوجوانان و جوانان به مصرف مواد اعتیادآور باشد.

اعتیاد در دنیای امروز دیگر محدود به مواد مخدر سنتی نیست، بسیاری از متخصصان حوزه سلامت معتقدند مصرف دخانیات در بسیاری از موارد نخستین گام در مسیر وابستگی به مواد اعتیادآور محسوب می‌شود به همین دلیل افزایش مصرف سیگار و سایر محصولات دخانی در میان نوجوانان از نگاه کارشناسان یک هشدار جدی تلقی می‌شود؛ هشداری که می‌تواند در سال‌های آینده به افزایش شمار افراد گرفتار اعتیاد منجر شود.

یکی از نگران‌کننده‌ترین بخش‌های اظهارات دبیرکل جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات، کاهش سن مصرف دخانیات در کشور است. به گفته وی، سن شروع مصرف به حدود ۱۲ تا ۱۳ سال رسیده است، موضوعی که نشان می‌دهد مواد دخانی و اعتیادآور بیش از گذشته به گروه‌های سنی پایین راه پیدا کرده‌اند.

کارشناسان حوزه آسیب‌های اجتماعی معتقدند نوجوانی یکی از حساس‌ترین دوره‌های زندگی هر فرد است، در این سنین شخصیت افراد در حال شکل‌گیری است و هرگونه رفتار پرخطر می‌تواند آثار بلندمدتی بر آینده آنان داشته باشد، آغاز مصرف دخانیات در سنین پایین نه تنها احتمال وابستگی در سال‌های بعد را افزایش می‌دهد، بلکه زمینه ورود به سایر رفتار‌های پرخطر را نیز فراهم می‌کند.

کاهش سن مصرف؛ زنگ خطری برای آینده جامعه

آنچه نگرانی‌ها را دوچندان کرده، کاهش مداوم سن گرایش به مصرف مواد دخانی و اعتیادآور است، در گذشته مصرف سیگار و سایر دخانیات بیشتر در میان بزرگسالان مشاهده می‌شد، اما امروز گزارش‌ها از حضور نوجوانان و حتی دانش‌آموزان در میان مصرف‌کنندگان حکایت دارد.

کارشناسان دلایل مختلفی را برای این موضوع مطرح می‌کنند، تأثیرپذیری از دوستان، کنجکاوی، مشکلات خانوادگی، فشار‌های روانی، بیکاری و همچنین عادی‌سازی مصرف دخانیات در برخی فضا‌های فرهنگی و رسانه‌ای از جمله عواملی است که می‌تواند نوجوانان را به سمت مصرف سوق دهد.

محمدرضا مسجدی در همین زمینه تأکید کرده است که تبلیغات مصرف دخانیات در فضای مجازی و شبکه نمایش خانگی باید همانند بسیاری از کشور‌های دنیا ممنوع شود، به گفته او، نمایش مکرر مصرف سیگار در برخی تولیدات تصویری می‌تواند تصویری عادی و حتی جذاب از این رفتار در ذهن نوجوانان ایجاد کند.

این در حالی است که بسیاری از مطالعات جهانی نشان داده‌اند نوجوانانی که در معرض نمایش مکرر مصرف دخانیات قرار می‌گیرند، بیشتر از سایرین به سمت تجربه مصرف سیگار و سایر مواد دخانی گرایش پیدا می‌کنند به همین دلیل در بسیاری از کشور‌ها محدودیت‌های سختگیرانه‌ای برای نمایش یا تبلیغ مصرف دخانیات در رسانه‌ها وضع شده است.

افزایش مصرف در میان دختران؛ هشداری که نباید نادیده گرفته شود

یکی دیگر از نکات قابل توجه در اظهارات دبیرکل جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات، افزایش مصرف در میان دختران است بر اساس آمار اعلام‌شده، مصرف دخانیات در میان دختران بین ۹۰ تا ۱۳۵ درصد افزایش یافته است؛ رقمی که از نگاه کارشناسان بسیار نگران‌کننده ارزیابی می‌شود.

در سال‌های گذشته مصرف دخانیات در میان زنان و دختران نسبت به مردان کمتر بود، اما اکنون روند تغییر الگوی مصرف نگرانی‌های جدیدی را ایجاد کرده است. کارشناسان معتقدند افزایش مصرف در میان دختران می‌تواند پیامد‌های گسترده‌ای برای سلامت جامعه در آینده داشته باشد؛ چرا که زنان نقش مهمی در ساختار خانواده و تربیت نسل آینده ایفا می‌کنند.

از سوی دیگر، بسیاری از متخصصان تأکید دارند که مصرف دخانیات در زنان می‌تواند آثار جسمی و روانی متفاوتی نسبت به مردان داشته باشد و خطر ابتلا به برخی بیماری‌ها را افزایش دهد، به همین دلیل افزایش مصرف در میان دختران تنها یک آمار ساده نیست، بلکه هشداری درباره تغییر الگو‌های رفتاری در جامعه محسوب می‌شود.

در کنار این موضوع، مسجدی به افزایش حدود ۴۰ درصدی مصرف در میان مردان نیز اشاره کرده است. آماری که نشان می‌دهد مسئله مصرف دخانیات به یک چالش فراگیر تبدیل شده و محدود به گروه خاصی از جامعه نیست.

 اعتیاد؛ بحرانی فراتر از یک آسیب فردی

متخصصان بار‌ها تأکید کرده‌اند که اعتیاد تنها یک مشکل فردی نیست، زمانی که یک نفر گرفتار مصرف مواد می‌شود، خانواده او نیز با پیامد‌های متعدد این موضوع روبه‌رو خواهد شد، اختلافات خانوادگی، مشکلات اقتصادی، کاهش کیفیت زندگی، افت تحصیلی فرزندان و افزایش آسیب‌های اجتماعی از جمله نتایجی است که در بسیاری از خانواده‌های درگیر اعتیاد مشاهده می‌شود.

به همین دلیل کارشناسان معتقدند مقابله با اعتیاد باید از مرحله پیشگیری آغاز شود، هرچه آگاهی خانواده‌ها، مدارس و جامعه درباره خطرات مصرف مواد بیشتر باشد، احتمال گرایش نوجوانان به این مسیر کاهش خواهد یافت.

در همین راستا، دبیرکل جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات از برخورد‌های حقوقی با افرادی خبر داده که به نوعی مصرف دخانیات را ترویج کرده‌اند، به گفته وی، از برخی کارگردانان، تهیه‌کنندگان و هنرمندان به دلیل ترویج مصرف دخانیات شکایت شده و حتی در برخی موارد احکام محکومیت نیز صادر شده است.

این موضوع نشان می‌دهد که مسئله دخانیات و اعتیاد تنها یک موضوع بهداشتی نیست، بلکه ابعاد فرهنگی و اجتماعی گسترده‌ای دارد و بسیاری از کارشناسان معتقدند مبارزه با اعتیاد بدون اصلاح الگو‌های فرهنگی و مقابله با عادی‌سازی مصرف مواد امکان‌پذیر نخواهد بود.

در نهایت باید گفت آمار‌های مربوط به کاهش سن مصرف، افزایش چشمگیر مصرف در میان دختران و تداوم دسترسی آسان به مواد دخانی و اعتیادآور، تصویری نگران‌کننده از وضعیت موجود ارائه می‌دهد، اگرچه قوانین متعددی برای کنترل مصرف و عرضه دخانیات در کشور وجود دارد، اما آنچه اهمیت دارد اجرای دقیق این قوانین و تقویت برنامه‌های پیشگیرانه است.

کارشناسان هشدار می‌دهند که ادامه روند فعلی می‌تواند در سال‌های آینده آسیب‌های اجتماعی گسترده‌تری را به همراه داشته باشد، از این رو، مقابله با اعتیاد و مصرف دخانیات باید به یکی از اولویت‌های اصلی حوزه سلامت و سیاست‌گذاری اجتماعی کشور تبدیل شود؛ چرا که آینده جامعه در گرو سلامت نسل جوانی است که امروز بیش از هر زمان دیگری در معرض این تهدید خاموش قرار دارد.