امیدی در حرکت کند گفتوگوها جاری است که سرانجام واضحی را در بر ندارد و بر دو قطب مخالف اما مایل، در تلاش است. نمایشنامه «گاوهای تنهایی اسب» نوشته وحید تقیزاده که به تازگی از نشر عنوان به چاپ دوم رسیده است، متنی در مرز کمدی و تراژدی است که از موقعیتی ظاهرا ساده آغاز میشود اما بهتدریج مخاطب را با جهانی ویرانشده، حافظهای مخدوش و انسانهایی مواجه میکند که گویی پس از پایان یک تمدن، هنوز در انتظار اتفاقی هستند که شاید هرگز رخ ندهد. جهان نمایش، چشماندازی آخرالزمانی دارد: دریایی خشکیده، زمینی سوخته، جنگلی که دیگر وجود ندارد، پلکانی که به جایی نمیرسد و اسبی که بهتدریج در گودالی فرو میرود. در چنین جغرافیایی، زن و مردی در انتظار رفتن هستند. این دو شخصیت که نه نسبت دقیقشان با یکدیگر روشن است و نه نسبتشان با گذشته ویرانشدهای که مدام به آن ارجاع میدهند.
این بخش بهصورت خودکار گردآوری شده است. برای مطالعه کامل خبر، به منبع اصلی مراجعه کنید.
حضور فاجعه همچون وضعیتی تثبیتشده و روزمره در این نمایشنامه است. شخصیتها بهجای اینکه در برابر ویرانی واکنشی قهرمانانه نشان دهند، به زندگی در دل آن عادت کردهاند. مرد میزان فرو رفتن اسب را اندازه میگیرد و حتی تغییرات آن را یادداشت میکند و زن برایش علف میریزد و در عین حال از او میخواهد دست از سر حیوان بردارد. این رفتارهای متناقض، بهخوبی موقعیت دو انسان را در مواجهه با فاجعه بازنمایی میکنند.
تقیزاده برای پیشبرد این وضعیت، بهجای اتکا به یک پیرنگ حادثهمحور، از گفتوگوهای ظاهرا پراکنده، تکرار، سکوت و جابهجایی مداوم میان واقعیت و خیال استفاده میکند. گفتوگوهای زن و مرد گاهی به بازیهای زبانی و موقعیتهای کمدی نزدیک میشوند و گاهی ناگهان به تجربهای تلخ از فقدان و ناتوانی در برقراری ارتباط بدل میشوند این تغییر لحن، یکی از سازوکارهای اصلی نمایشنامه است.
از سوی دیگر، حافظه و فراموشی به یکی از محورهای بنیادین اثر تبدیل میشوند. مرد میکوشد گذشتهای را بازسازی کند که زن یا آن را به یاد نمیآورد یا از پذیرفتنش سر باز میزند. برج پاریس، درختی که دیگر وجود ندارد، خاطره باران، کشتی در دریای خشکیده و حتی هویت حیوانات و آدمهای گذشته، همگی در قلمرو نامطمئن خاطره قرار میگیرند. مساله تفاوت حافظه دو شخصیت نیست در واقع درباره امکان وجود داشتن یک گذشتهی مشترک و معنای آن نیز اختلاف دارند. مرد به خاطره چنگ میزند تا از فروپاشی هویت خود جلوگیری کند و زن بیشتر به امکان رهایی از آن میاندیشد. در این تقابل، نمایشنامه … …