گروه اقتصادی خبرگزاری تسنیم؛ رضا احسانی __ بیماری هلندی به پدیده‌ای گفته می‌شود که در آن یک رونق بزرگ در یک بخش خاص صادراتی (معمولاً منابع طبیعی مانند نفت، گاز یا معدن، یا ورود ناگهانی ارز خارجی) بطور غیرمستقیم به ضعیف شدن بخش‌های تولیدی دیگر مانند صنعت و کشاورزی منجر می‌شود.
بیشتر بخوانید آینه نبض متلاطم اقتصاد آمریکا در بازده اوراق 30ساله نسخه مندرس «اجماع واشنگتن»؛ کعبه آمال سیاست‌های اقتصاد کلان در ایران
نام این پدیده از تجربه هلند پس از کشف گاز در میدان گرونینگن در دهه 1960 گرفته شده است، که افزایش صادرات گاز و ورود ارز، به تقویت پول ملی و از دست رفتن رقابت‌پذیری صنایع دیگر انجامید.
مکانیزم شکل‌گیری
مکانیزم اصلی این پدیده چنین است که نخست یک رونق منبع یا ورود ارز رخ می‌دهد، سپس عرضه ارز در اقتصاد افزایش می‌یابد و کشور به ارز خارجی بیشتری دسترسی پیدا می‌کند. در ادامه، اگر نرخ ارز مدیریت شود، فشار برای تقویت اسمی پول ملی ایجاد می‌شود و اگر بانک مرکزی برای حفظ نرخ ارز، پول داخلی تزریق کند، تورم بالا می‌رود.
در هر دو حالت، نرخ ارز واقعی تقویت می‌شود؛ یعنی کالاهای داخلی نسبت به کالاهای خارجی گران‌تر و واردات ارزان‌تر می‌شود. نتیجه تقویت پول ملی این است که «بخش‌های قابل مبادله» در صنعت و کشاورزی قدرت رقابت خود را با کالاهای خارجی از دست می‌دهند، در حالی که بخش‌های غیرقابل مبادله مانند خدمات، ساختمان و مسکن به دلیل افزایش درآمد و تقاضا رونق می‌گیرند.
بنابراین نیروی کار و سرمایه از بخش‌های قابل مبادله به بخش منبع و بخش غیرقابل مبادله منتقل می‌شود و اقتصاد به منبع طبیعی وابسته‌تر می‌شود. این فرآیند در ادبیات اقتصادی با دو اثر کلاسیک توضیح داده می‌شود: اثر جابجایی منابع که به انتقال منابع از بخش‌های قابل مبادله به بخش منبع و غیرقابل مبادله اشاره دارد، و اثر هزینه‌کرد که به افزایش تقاضای کل، بالا رفتن قیمت‌های غیرقابل مبادله و تقویت بیشتر نرخ ارز واقعی اشاره می‌کند.
نشانه‌ها و نمونه‌های کلاسیک …
دانلود از کافه بازار
