یک استاد دانشگاه: نظریه «بسط اجتماعی خانه» باید تبیین شود

این استاد دانشگاه طرح سوم را طرح انقلاب اسلامی برای زیستن انسان برشمرد که به گفته او شیوه زیستنی متفاوت از الگوهای رایج بوده. او درباره دو الگوی دیگر افزود: در یکی از این طرح‌ها یعنی طرح «ایمان فردی» افراد الزام داشتند، نماز می‌خواندند و عبادت می‌کردند اما به پیرامون خود و مسائل اجتماعی کمتر می‌پرداختند که من آن را ایمان سکولار می‌نامم. طرح دوم نیز همان چیزی که انسان مدرن از ۵۰۰ سال اخیر به منصه ظهور رسانده و به نوعی در امتداد مصالح، منافع و امیال فردی است .

اقبالی در تشریح بیشتر طرح سوم گفت که به تعبیر رهبران انقلاب اسلامی، این طرح، ایمان و یا بندگی مجاهدانه است؛ با این توصیف که فرد نه تنها مؤمن است بلکه برای بسط آن در محیط پیرامون هم تلاش می‌کند.

وی در ادامه سخنانش در پاسخ به این پرسش که زن خانه‌دار چگونه می‌تواند در این راستا کنشگری کند؟ با تعریف «سرمایه انسانی» گفت: بر خلاف رویکردهای دنیای مدرن که انسان را نهاد و چرخ‌دنده تولید در نظام سرمایه‌داری و نیروی کار می‌بینند و برایشان تفاوتی نمی‌کند جنسیت این انسان چیست و چه آرمان‌ها و آرزوهایی دارد، در نگاه اسلام و انقلاب اسلامی تعریف‌ها در راستای ایمان مجاهدانه، جامعه توحیدی و مسیر انسان‌سازی و امکانات و ارزش‌های متعالی قرار می‌گیرد؛ همین‌طور معماری انسان هم با آن‌چیزی که امروزه‌ اتفاق افتاده است فرق می‌کند؛ مثل نظام‌های آموزش، رسانه، مدرسه و خانواده که خیلی در این امر دخیل نیستند و خانواده فقط انسان را به جامعه تحویل می‌دهد .

این عضوهیئت علمی دانشگاه الزهرا(س) همچنین با باین اینکه در معماری انسان مجاهد، خانواده با محوریت مادر اداره می‌شود، گفت که در این نظام کسی که انسان متعالی را خلق می‌کند و پرورش می‌دهد «مادر» است؛ همچنین چون سیستم خانواده شخص‌محور نیست و دایره و شبکه‌هایی از ارتباطات و تعاملات در خانواده و حتی اقوام مطرح است، خانواده به مثابه یک سیستم است که سازوکار آن، پرورش و تحویل نیروی انسانی به جامعه است و برای همین در ادبیات رهبر شهید (ره) و امام خمینی(ره) مهم‌ترین شغل زن خانه و کنشگری در خانه است و البته این به معنی نفی حضور اجتماعی او نیست .

وی ادامه داد: اما این اولویت داشتن ( خانه ) نسبت به سایر شغل‌های زن، کاملا دلیل دارد؛ چون تمدن‌ها مبتنی بر نیروی انسانی است و انسان، جامعه و تمدن را رقم می‌زند؛ پس این انسان تربیت‌شده هرچه خاص‌تر و متعالی‌تر باشد، جامعه متعالی‌تر می‌شود.

اقبالی در ادامه در پاسخ به این پرسش که آیا مادری‌کردن و نقش خانوادگی زن همان چیزیست که در سنت‌ها وجود داشته؟ گفت: حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ سال پیش نقشی از زنان در جامعه نمی‌بینیم اما این الگو طرحی تازه است که چند دهه پیش مطرح شده ؛ ما معتقدیم حضور زن در خانه و محور خانواده اقتضائات و مختصات خاص خود را دارد؛ یعنی خروجی، تربیت زنانه و مادری‌کردن و مدیریت خانواده است‌. از سویی این تربیت مادامی به انسان‌ مجاهد منجر می‌شود که خود مادر مجاهدانه و مومنانه زیست کرده باشد، در حیات فردی خود دارای آرمان ها و واجد مسئله باشد و در مسیر جامعه توحیدی قدم بر دارد. مادری انسان متعالی خلق می‌کند که خودش این‌گونه باشد؛ در واقع کنشگر باید فعال باشد و سکون و نشستن در قامت زن در این الگو جایی ندارد .

وی افزود: در این الگو زن در خانه و خانه‌دار است اما خانه‌اش یک خانه جامعه‌ساز و محور سیاست‌ورزی، تقوا، هنر و فرهنگ است؛ خانه‌ای که دارد به نظام اسلامی کمک می‌رساند و جامعه را به صورت توحیدی اداره کند و این، از طریق تحویل شهروندان واجد مسئله و آرمان به جامعه توحیدی ممکن است که بتوانند باری از روی دوش دیگران بردارند .

این استاد دانشگاه در بیان ویژگی‌های این زنان خانه‌دار گفت: زنان ۳۰۰ یا ۴۰۰ سال پیش خانه‌دار سنتی بودند که در امور کارها و جریانات سیاسی مشارکت نمی‌کردند و کارشان فقط پختن و شستن بود؛ در این تعریف، زن نیازی به جامعه، علم و هنر نمی‌بیند؛ اما نگاه انقلاب اسلامی بازگشت به ظرفیت زنان و حضور موثر آنان است و امامین انقلاب زن را دارای تکلیف اجتماعی می‌دانستند .

وی با بیان اینکه زنان باید در ابعاد مختلف جامعه حضور داشته باشند گفت که در الگوی یادشده زنان همچون مردان باید همواره در پی توسعه وجودی خود باشند و تمام قوای خود را برای خدمت به جامعه اسلامی به کار گیرند؛ در واقع فرزندان ذیل چتر مادر رشد می‌کنند و مادر به همان میزان که به رشد فرزند کمک می‌کند خودش هم رشد می‌کند.

وی افزود: اگر چنین نگاهی به زن شکل بگیرد برخی از مشکلات حوزه خانواده و جمعیت حل خواهد شد. تمامی مشکلات ناشی از نگاه منفعلانه به زن است و اینکه زن نمی‌تواند در قامت یک مادر توسعه‌محور باشد .

استاد دانشگاه الزهرا همچنین در پاسخ به پرسش دبیر نشست درباره مادر خوب بودن زنان شاغل و نگاهها در این باره افزود که ما شاهد مادران شاغل با خروجی فرزندان با تربیت و متعالی هم هستیم که آدم‌های موثری در حوزه اجتماع بوده‌اند اما مشقت و فشارهای مضاعف می‌تواند تاثیر خود را بگذارد و این موضوع با اینکه می‌گویند فرزندآوری را کمتر می‌کنیم شرایطش فرق دارد. 

وی در پایان گفت: برای نسل‌های جدید امروز هم ما باید مسائل مربوط به زنان را تبیین کنیم و همانگونه که رهبر شهید فرمودند جهاد تبیین باید انجام بدهیم .

انتهای پیام