در این زمینه دکتر صمد نژاد ابراهیمی، مدیرکل سیاستگذاری و برنامهریزی امور پژوهشی وزارت علوم در گفتوگو با ایسنا با تأکید بر اینکه سیاست این وزارتخانه «ممنوعیت کامل» نیست، اظهار کرد: اصل بنیادین برای ما شفافیت است. استفاده از هوش مصنوعی در پژوهش ذاتاً تخلف محسوب نمیشود، اما پنهانکردن نقش آن یا واگذاری کامل مسئولیت علمی به ماشین، با موازین اخلاق پژوهش در تعارض است.
به گفته وی، به دلیل تحولات سریع این فناوری، چارچوب ابلاغی در قالب «راهنما» تنظیم شده و قابلیت بازنگری دورهای دارد تا همگام با پیشرفت فناوری بهروزرسانی شود.
الزام نخست؛ شفافسازی دقیق و ثبت استفاده
در متن راهنما تصریح شده است که هرگونه استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی ـ اعم از نگارش، ویرایش، ترجمه، ایدهپردازی، تحلیل داده، تولید کد، مرور منابع یا حتی بهبود نمودارها و تصاویر ـ باید بهصورت شفاف گزارش شود. پژوهشگر موظف است نقش دقیق ابزار، هدف استفاده و نحوه اعتبارسنجی خروجی را در بخش «روششناسی»، «بیانیه استفاده از هوش مصنوعی» یا «تقدیر و تشکر» درج کند.
همچنین در مواردی که خروجی هوش مصنوعی مستقیماً در متن پژوهش به کار رفته یا نقش منبع اطلاعاتی دارد، ارجاعدهی مطابق سبکهای استنادی معتبر (مانند APA یا MLA) الزامی است و باید نام ابزار، نسخه و تاریخ استفاده ذکر شود. راهنما تأکید میکند که عدم اعلام استفاده از هوش مصنوعی میتواند مصداق تخلف پژوهشی تلقی شود.
مرز میان استفاده مجاز و تقلب پژوهشی …
