سیدجواد موسوی عصر شنبه در جمع خبرنگاران اظهار کرد: سرای تومانیان سبزوار، معروف به «پادگان روسها»، بنایی متعلق به دوره پهلوی اول است که در حاشیه جاده قدیم سبزوار ـ شاهرود و خارج از محدوده شهر احداث شده و در ابتدا کاربری گاراژ داشته است، این بنا در جریان جنگجهانی دوم و همزمان با ورود ارتش سرخ شوروی به ایران، محل استقرار نیروهای روسی بوده و از همین رو در میان مردم به «پادگان روسها» شهرت یافته است.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسانرضوی افزود: پس از خروج نیروهای ارتش شوروی از کشور، این بنا با تغییر کاربری به ژاندارمری، به فعالیت خود ادامه داد و در طول دهههای گذشته، علاوه بر برخورداری از ارزشهای معماری و کالبدی، بخشی از هویت تاریخی، فرهنگی و خاطره جمعی مردم منطقه را شکل داده است.
وی با تشریح مبانی تشخیص ارزش تاریخی این بنا اظهار کرد: سرای تومانیان با توجه به ویژگیهای معماری و کالبدی، مشخصات فنی، جدارههای واجد ارزش، پلان معماری، تصاویر هوایی مربوط به سال ۱۳۳۵ و بهویژه فرم معماری و آجرکاری سردر و نمای ورودی، منطبق با معیارهای قانونی ابنیه تاریخی تشخیص داده شده است.
موسوی ادامه داد: در سال ۱۳۹۸ پرونده ثبت این بنا در فهرست آثار ملی تهیه و در کمیته ثبت استان، سرای تومانیان بهعنوان «بنای واجد ارزش تاریخی» تشخیص داده شد. همچنین این بنا در نقشه محدوده و ضوابط بافت تاریخی سبزوار جانمایی و تثبیت شده است.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسانرضوی با اشاره به طی شدن فرایندهای قانونی مربوط به ابلاغ نقشه بافت تاریخی شهر سبزوار و حفاظت از این بنا بیان کرد: این موضوع در آبان ۱۴۰۳، با امضا و ابلاغ وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی به استاندار خراسانرضوی … …
