خواص قارچ یال شیر؛ علم تا امروز چه می‌گوید؟

یال شیر قارچی سفید و پرپشت است که به‌جای کلاهک، رشته‌های نرم و آویزان دارد. همین ظاهر که به یال شیر یا آبشاری یخ‌زده شبیه است، اسمش را ساخته است. این قارچ روی تنه درختان پهن‌برگ مثل بلوط و راش رشد می‌کند و نام علمی‌اش هریسیوم اریناسئوس (Hericium erinaceus) است.

در چین و ژاپن قرن‌هاست که یال شیر را هم می‌خورند و هم در طب سنتی به کار می‌برند. در چند سال اخیر هم به شکل پودر، کپسول و «قهوه قارچ» در بازار مکمل‌ها پرطرفدار شده است. ادعاها درباره‌اش زیاد است، از تقویت حافظه تا درمان زخم معده. اما کدام‌یک پشتوانه علمی دارد؟

خواص قارچ یال شیر از نگاه پژوهش‌ها

خواص قارچ یال شیر بیشتر به دو گروه از ترکیبات آن نسبت داده می‌شود. هریسنون‌ها بیشتر در خود قارچ هستند و اریناسین‌ها بیشتر در میسلیوم، یعنی رشته‌های ریشه‌مانندی که قارچ از آن‌ها بیرون می‌آید. در آزمایش‌های سلولی، این ترکیبات ساخت «فاکتور رشد عصبی» را بیشتر کرده‌اند. فاکتور رشد عصبی پروتئینی است که به رشد، ترمیم و زنده ماندن سلول‌های عصبی کمک می‌کند.

مشکل اینجاست که نتیجه آزمایش روی سلول یا موش، لزوماً در بدن انسان تکرار نمی‌شود. به همین دلیل باید شواهد را از هم جدا کرد. درباره یال شیر چند مطالعه انسانی کوچک داریم و تعداد زیادی مطالعه آزمایشگاهی و حیوانی. یال شیر و حافظه؛ مهم‌ترین شواهد انسانی

معروف‌ترین مطالعه در ژاپن انجام شد. پژوهشگران ۳۰ نفر را بین ۵۰ تا ۸۰ سال انتخاب کردند که افت خفیف حافظه و تفکر داشتند. نیمی از آن‌ها قرص یال شیر گرفتند و نیمی دارونما، یعنی قرص بی‌اثر. گروه یال شیر روزانه حدود ۳ گرم پودر خشک قارچ مصرف می‌کرد.

بعد از ۸، ۱۲ و ۱۶ هفته، نمره آزمون ذهنی این گروه به‌طور معناداری بهتر از گروه دارونما بود. معنادار یعنی بعید بود این تفاوت تصادفی باشد. اما چهار هفته بعد از قطع مصرف، نمره‌ها دوباره پایین آمد. پس اثر احتمالی فقط تا زمانی دوام داشت که قارچ مصرف می‌شد.

در تایوان هم یک مطالعه آزمایشی و کوچک روی افراد مبتلا به آلزایمر خفیف انجام شد. شرکت‌کنندگان ۴۹ هفته کپسول میسلیوم یال شیر مصرف کردند که اریناسین زیادی داشت. نمره آزمون حافظه آن‌ها بهتر از گروه دارونما ماند. این نتیجه امیدوارکننده است، اما با یک مطالعه کوچک نمی‌شود یال شیر را درمان آلزایمر دانست. …