[محمدعلی مهتدی] عراق و حاکمیت مفقود

اما پیش از بحث درباره حاکمیت، باید یادآور شد که خروج نیروهای آمریکایی تنها نتیجه توافق‌های سیاسی و دیپلماتیک نبود. مقاومت گروه‌های عراقی و تظاهرات گسترده ضدآمریکایی مردم عراق نیز در شکل‌گیری این روند نقش مهمی داشت. پس از ترور سردار قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس در بغداد، پارلمان عراق در ژانویه ۲۰۲۰ قطعنامه‌ای در مورد پایان دادن به حضور نیروهای خارجی تصویب کرد و دولت را به اجرای آن فراخواند. از آن پس، روند خروج نیروهای آمریکایی آغاز شد و سرانجام پس از سال‌ها به پایان رسید.

با این حال، به نظر می‌رسد این تحول مورد استقبال همه مؤلفه‌های ملت عراق قرار نگرفته است. برخی جریان‌های سنی و کُردی همچنان بر این باورند که امنیت آنان به حضور نیروهای آمریکایی وابسته است و از خروج آمریکا با نگرانی سخن گفته‌اند.در این مورد، مسرور بارزانی، نخست‌وزیر اقلیم کردستان عراق در گفت‌وگو با فایننشال تایمز اظهار نگرانی کرده که با خروج آمریکایی‌ها خلأ امنیتی ایجاد شود و معلوم نیست چه کسی از اقلیم در برابر ایران و بازگشت احتمالی داعش حمایت خواهد کرد.

در اینجا لازم است یک واقعیت تاریخی به آقای بارزانی یادآوری شود. ایران هرگز دشمن ملت کُرد نبوده و در سخت‌ترین روزهای تهدید داعش، برخلاف بسیاری از مدعیان حمایت از کُردها، در کنار مردم کردستان ایستاد. در سال ۱۳۹۳ هنگامی که داعش تنها نیم ساعت با اربیل فاصله داشت و خطر سقوط این شهر کاملاً جدی بود، اگر ایران به کمک اربیل نمی‌شتافت، بر ساکنان این شهر همان می‌رفت که بر سر ایزدی‌ها آمد. در آن شرایط سخت، شهید حاج قاسم سلیمانی در رأس نیروهای ایرانی به کمک اربیل شتافت و در مقابله با داعش نقش مهمی ایفا کرد. این سخن معروف مرحوم ملامصطفی بارزانی را نیز یادآور شویم که «هرجا کُرد باشد آنجا ایران است.»

این واقعیت تاریخی را نمی‌توان با تغییر معادلات سیاسی امروز پاک کرد. امنیت اقلیم کردستان الزاماً وابسته به حضور ارتش آمریکا نیست و اگر روزی داعش بار دیگر سر برآورد، نیروهای مقاومت عراق با پشتیبانی ایران در برابر آن خواهند ایستاد .اما سؤال اساسی این است که آیا با خروج نیروهای آمریکایی، عراق واقعاً حاکمیت خود را به دست آورده است؟ …