پدافند غیرعامل؛ ضرورت راهبردی برای تاب‌آوری اقتصادی و تداوم زیرساخت‌های حیاتی

فرضعلی سالاری؛ کنشگر برنامه ریزی و توسعه منطقه ای در جهان امروز، امنیت ملی تنها با برخورداری از توان دفاعی و نظامی تعریف نمی‌شود. پایداری زیرساخت‌های حیاتی، استمرار فعالیت‌های اقتصادی و توان کشور در مدیریت اختلال‌ها و بحران‌ها نیز از مؤلفه‌های اصلی امنیت به شمار می‌روند.

در چنین شرایطی، پدافند غیرعامل از یک موضوع صرفاً فنی و حفاظتی فراتر رفته و به ضرورتی راهبردی برای حفظ سرمایه‌های ملی، کاهش آسیب‌پذیری اقتصادی و تضمین تداوم خدمات عمومی تبدیل شده است.

تجربه بحران‌های سال‌های اخیر نشان داده است که تهدیدها دیگر الزاماً در قالب حملات مستقیم و کوتاه‌مدت بروز نمی‌کنند. جنگ‌های ۱۲روزه و ۴۰روزه، در کنار تحولات امنیتی منطقه، بار دیگر اهمیت آمادگی در برابر تهدیدهای مستمر، فرسایشی و چندلایه را برجسته کرده‌اند. در این الگو، هدف صرفاً وارد کردن خسارت به یک نقطه یا تأسیسات مشخص نیست؛ بلکه ایجاد اختلال در زنجیره خدمات، فرسایش توان عملیاتی و تحت فشار قرار دادن ساختارهای اقتصادی و اجتماعی نیز می‌تواند بخشی از راهبرد تهدید باشد. مطالب پیشنهادی نقش بخش خصوصی در مدیریت بحران صنعت برق ایران ۱۴۰۰/۰۳/۰۹ خاموشی‌ها در تهران برطرف و برق تمام مناطق مختل وصل شد ۱۴۰۵/۰۱/۱۰

از این منظر، پدافند غیرعامل را باید مجموعه‌ای از تدابیر پیشگیرانه، فنی، مدیریتی و اجتماعی دانست که با کاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها، امکان ادامه فعالیت‌های ضروری را در شرایط اضطراری فراهم می‌کند. اهمیت این رویکرد زمانی روشن‌تر می‌شود که بدانیم اختلال در یک زیرساخت حیاتی، به‌ویژه برق، می‌تواند به‌سرعت بخش‌های دیگر را نیز تحت تأثیر قرار دهد. برق؛ حلقه اتصال زیرساخت‌های حیاتی

صنعت برق یکی از مهم‌ترین ارکان تداوم زندگی اقتصادی و اجتماعی است. تولید صنعتی، فعالیت مراکز درمانی، شبکه بانکی، ارتباطات، حمل‌ونقل، تأمین آب و بخش بزرگی از خدمات عمومی به برق پایدار وابسته‌اند. از همین رو، آسیب به شبکه برق فقط به خاموشی محدود نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند زنجیره‌ای از اختلال‌ها را در بخش‌های مختلف اقتصاد ایجاد کند. …