کم خونی یعنی تعداد گلبولهای قرمز سالم یا میزان هموگلوبین خون کمتر از حد طبیعی باشد. در نتیجه، اکسیژن کافی به بافتهای بدن نمیرسد و علائمی مانند خستگی و ضعف ایجاد میشود. نشانههایی که نباید نادیده بگیرید
خستگی مداوم، ضعف، رنگ پریدگی پوست، سرگیجه، تنگی نفس هنگام فعالیت، تپش قلب، سردرد و سرد شدن دستها و پاها از علائم احتمالی کم خونی هستند.
در کم خونی ناشی از کمبود آهن، بعضی افراد دچار ریزش مو، شکنندگی ناخنها یا میل غیرعادی به خوردن موادی مانند یخ، خاک یا نشاسته میشوند. این حالت که «پیکا» نام دارد، میتواند یکی از نشانههای کمبود آهن باشد.
البته وجود این علائم به تنهایی به معنای کم خونی نیست و برای تشخیص، معمولا آزمایش خون لازم است. کم خونی همیشه به معنی کمبود آهن نیست
کمبود آهن یکی از شایعترین علل کم خونی است، اما تنها علت نیست. کمبود ویتامین B۱۲ یا فولات، بیماریهای مزمن، خونریزی، بعضی بیماریهای کلیوی و اختلالات ارثی خون نیز میتوانند باعث کم خونی شوند.
به همین دلیل، مصرف خودسرانه قرص آهن بدون مشخص شدن علت کم خونی کار درستی نیست. چه کسانی بیشتر در معرض کم خونی هستند؟
زنانی که پریودهای شدید دارند، زنان باردار، کودکان و نوجوانان در دوره رشد و افرادی که رژیم غذایی آنها آهن کافی ندارد، بیشتر در معرض کمبود آهن قرار دارند.
افراد مبتلا به بیماریهایی مانند سلیاک یا بعضی بیماریهای التهابی روده نیز ممکن است به دلیل کاهش جذب مواد مغذی، بیشتر در معرض کمبود آهن یا سایر مواد لازم برای تولید گلبول قرمز قرار داشته باشند.
در افراد مسن نیز کم خونی نسبتا شایع است و گاهی میتواند نشانه یک بیماری زمینهای باشد؛ بنابراین نباید آن را صرفا به افزایش سن نسبت داد. چه غذاهایی به تامین آهن کمک میکنند؟
گوشت قرمز، مرغ، ماهی و غذاهای دریایی از منابع آهن هستند. حبوبات، عدس، لوبیا، مغزها، دانهها و بعضی سبزیجات نیز مقداری آهن دارند.
آهن موجود در منابع حیوانی معمولا بهتر از آهن موجود در منابع گیاهی جذب میشود. با این حال، مصرف مواد غذایی گیاهی حاوی آهن همراه با منابع ویتامین C مانند فلفل دلمه ای، مرکبات یا گوجه فرنگی میتواند به جذب بهتر آهن کمک کند. چای و قهوه را چه زمانی بخوریم؟
چای و قهوه حاوی ترکیباتی هستند که میتوانند جذب آهن موجود در وعده غذایی را کاهش دهند. اگر کمبود آهن دارید، بهتر است چای یا قهوه را همزمان با وعده غذایی اصلی مصرف نکنید و بین آنها فاصله بگذارید.
این موضوع به ویژه برای افرادی اهمیت دارد که دریافت آهن آنها پایین است یا دچار کمبود آهن هستند. از کجا بفهمیم کم خونی داریم؟
یک آزمایش ساده خون میتواند وجود کم خونی را مشخص کند، اما برای پیدا کردن علت آن ممکن است آزمایشهای دیگری مانند فریتین، ویتامین B۱۲ یا فولات نیز لازم باشد.
اگر برای مدت طولانی خسته و بیحال هستید، رنگ پریده شده اید، هنگام فعالیت دچار تنگی نفس یا تپش قلب میشوید یا خونریزی غیرطبیعی دارید، بهتر است موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
کم خونی قابل درمان است، اما مهمتر از درمان خود کم خونی، پیدا کردن علت آن است.
اگر احتمال کم خونی میدهید، به جای مصرف خودسرانه مکمل آهن، با پزشک مشورت کنید تا در صورت نیاز آزمایشهای لازم انجام شود. منبع : عصر ایران
