رونق معدن، زوال زندگی در دامنه زاگرس

کودکی محمدرضا نجفوند با دیدن چشمه‌هایی گذشت که از چنار پایین می‌آمدند و حالا به‌جای آب، خاک و غبار از کوهی پایین می‌آید که او می‌گوید شبیه ماکتی بی‌جان و بی‌رمق است. او اهل روستایی در نزدیکی معدن سنگ‌آهن چناره است. در امتداد زاگرس، جایی که از زیبایی بی‌بدیلش چیزی باقی نمانده است، «دایی‌ام می‌گوید بنه کوهی و بلوط‌ها شاید پنج سال یک‌بار بار بدهند. همه‌چیز در اثر فعالیت افسارگسیخته معدن از هم پاشیده است؛ نه درختی هست، نه زندگی.» این را دیگر اهالی روستا هم می‌گویند؛ در شمال خوزستان، در نیم‌قرن گذشته، زندگی برایشان سخت و سخت‌تر شده است. «منطقه ما کشاورزی دیم دارد. نمی‌دانید خوشه‌های گندم چه شکلی دارند. باید خاک و غبار روی آن‌ها را ببینید. محصولات کم شده، آب هم نیست و چشمه را خشکانده‌اند. در این وضعیت چه باید کرد؟»

دیوار خانه‌های اغلب اهالی روستاهای کلگه‌دره یک، کلگه‌دره دو و جهانگیری که در اطراف معدن‌اند، ترک برداشته است. انفجارهای پی‌درپی خانه‌های قدیمی روستاها را به لرزه درآورده و اهالی، به‌غیر از ترس ریزش خانه‌هایشان، باید با غبار آهک هم دست‌وپنجه نرم کنند؛ چنین غباری پوست را ضعیف می‌کند و باعث خارش و آسیب آن می‌شود: «کوه مایل به زرد است، بور است و شبیه به ماکت شده. کوهی که در امتداد زاگرس است، درخت ندارد؛ یا برای رفت‌وآمد معدن درخت‌ها را بریده‌اند یا خودشان خشک شده‌اند.» او می‌گوید علاوه‌بر این معدن، نگرانی از فعالیت کارخانه سیمانی که در چند کیلومتری آن‌هاست هم جدی است و نگران افزایش آلایندگی‌اند.

  نیم‌قرن فعالیت معدنی همراه با تخریب

 

معدن چناره در محدوده روستای کلگه‌دره، از توابع اندیمشک، قرار دارد و روستاهای کلگه‌دره یک، کلگه‌دره دو و جهانگیری در نزدیکی آن‌اند. بر اساس سرشماری ۱۳۹۵، جمعیت کلگه‌دره یک ۲۹۵ نفر، کلگه‌دره دو ۶۲۵ نفر و جهانگیری ۶۰۵ نفر بوده است. در چنین جغرافیایی، فعالیت معدن از زندگی خانه‌های اطراف جدا نیست. …