بعضی رانندگان تصور می‌کنند خودروی ۶ دنده حتماً از نمونه ۵ دنده سرعت بیشتری دارد. دلیل این تصور هم ساده است؛ وقتی یک دنده بیشتر داریم، خودرو باید یک پله بالاتر برود و سریع‌تر حرکت کند. اما دنده ششم همیشه برای افزایش سرعت نهایی ساخته نشده است. در بسیاری از خودروها، این دنده فقط دور موتور را در جاده پایین می‌آورد تا مصرف سوخت، صدا و فشار روی موتور کمتر شود. حتی ممکن است خودرو بیشترین سرعت خود را در دنده پنج ثبت کند و در دنده شش توان ادامه شتاب‌گیری نداشته باشد.
به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، برای فهم این موضوع ابتدا باید بدانیم ضریب دنده چیست. عددهایی مانند ۳، یک یا ۰.۷۵ فقط مشخصات فنی روی کاغذ نیستند؛ این اعداد نشان می‌دهند گیربکس چگونه سرعت چرخش موتور را با گشتاور مبادله می‌کند. ضریب دنده را با دو چرخ‌دنده بفهمیم
دو چرخ‌دنده را تصور کنید. چرخ‌دنده کوچک ۱۰ دندانه دارد و نیروی موتور آن را می‌چرخاند. این قطعه با یک چرخ‌دنده بزرگ ۳۰ دندانه‌ای درگیر شده است. چرخ‌دنده ۱۰ دندانه‌ای باید سه دور کامل بزند تا چرخ‌دنده ۳۰ دندانه‌ای یک دور بچرخد. پس ضریب این مجموعه ۳ به ۱ یا به‌صورت خلاصه ۳ است.
در این حالت سرعت خروجی به یک‌سوم کاهش پیدا می‌کند، اما گشتاور خروجی تقریباً سه برابر می‌شود. بخشی از نیرو بر اثر اصطکاک از بین می‌رود، اما برای درک اصل ماجرا می‌توان گفت سه دور سرعت را می‌دهیم و در مقابل حدود سه برابر گشتاور می‌گیریم.
حالا اگر چرخ‌دنده ۳۰ دندانه‌ای، چرخ‌دنده ۱۰ دندانه‌ای را بچرخاند، با یک دور چرخش چرخ‌دنده بزرگ، قطعه کوچک سه دور می‌زند. این بار سرعت خروجی افزایش پیدا می‌کند، اما گشتاور کاهش می‌یابد.
پس کوچک یا بزرگ بودن یک چرخ‌دنده به‌تنهایی چیزی را مشخص نمی‌کند. مهم این است که کدام چرخ‌دنده نیروی ورودی را دریافت می‌کند و کدام‌یک خروجی را می‌سازد.
فرمول ساده ضریب در یک جفت چرخ‌دنده چنین است:
ضریب دنده = تعداد دندانه‌های چرخ‌دنده خروجی ÷ تعداد دندانه‌های چرخ‌دنده ورودی
در مثال بالا، ۳۰ را بر ۱۰ تقسیم می‌کنیم و به عدد ۳ می‌رسیم.
همین نسبت را می‌توان از سرعت چرخش دو محور هم محاسبه کرد:
ضریب دنده = دور محور ورودی ÷ دور محور خروجی …
دانلود از کافه بازار
