«آیا ایران دردسرساز است؟» پرسشی مستقیم که پاسخ نخستوزیر قطر به آن، شاید بیشتر از بسیاری از مواضع دیپلماتیک هفتههای اخیر بتواند وضعیت پیچیده روابط ایران با همسایگانش را توضیح دهد.
بیان جمله «ایران صلحساز نیست» ازسوی نخستوزیر قطر، فقط یک عبارت جنجالی در یک مصاحبه نیست؛ نشانهای از فاصلهای است که میان نقش قطر بهعنوان میانجی و تجربه قطر بهعنوان یکی از کشورهای متاثر از جنگ شکل گرفته است. قطر میخواهد با ایران مذاکره کند؛ اما همزمان میخواهد نگرانیهای امنیتی خود را نیز روی میز بگذارد
شیخ محمد بن عبدالرحمن آلثانی در پاسخ، از تجربه قطر در جریان جنگ سخن گفت و گفت آنچه دیدهاند، نشان میدهد ایران «صلحساز» نبوده و او در عین حال واکنشهای ایران را در بستر جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران قرار داد.
این اظهارات در شرایطی بیان شده که قطر خود یکی از فعالترین میانجیها برای بازگرداندن تهران و واشنگتن به مذاکره است.
همین همزمانی، اهمیت سخنان نخستوزیر قطر را بیشتر میکند. دوحه نه کشوری است که ارتباط خود را با تهران قطع کرده باشد و نه در اردوگاه مخالفان مذاکره با ایران قرار دارد. برعکس، مقامهای قطری میگویند تیم میانجیگری این کشور میان پایتختها در رفتوآمد است و تلاش میکند ایران و آمریکا را دوباره به مسیر گفتوگو بازگرداند. قطر طی ماههای گذشته نیز بارها از راهحل سیاسی دفاع کرده و حتی در مقاطعی مستقیماً درباره ترتیبات هرمز با تهران مذاکره کرده اما حالا همان میانجی، از زاویه دیگری هم حرف میزند: امنیت خودش و همسایگان ایران.
این شاید مهمترین تحول در معادله جدید باشد. پرسش دیگر فقط این نیست که تهران و واشنگتن چگونه میتوانند دوباره به یک توافق برسند؛ بلکه این است که جنگ چه تغییری در نگاه کشورهای پیرامونی ایران ایجاد کرده و آیا رسیدن به یک توافق پایدار بدون پاسخ دادن به نگرانیهای امنیتی کشورهای خلیج فارس ممکن است؟
دوحه میان تهران و واشنگتن …
