یک استاد دانشگاه: شمس عارفِ پرسش، گفت‌وگو و بیداری است

وی افزود: بسیاری از عارفان درباره حقیقت، عشق، معرفت، نفس و سلوک سخن گفته‌اند؛ اما شمس این مفاهیم را از حالت نظری بیرون می‌آورد و مستقیماً با انسان و تجربه زیسته او درگیر می‌کند.

مدرسی، بی‌پروایی شمس در شکستن عادت‌های فکری و عرفی را از ویژگی‌های ممتاز او دانست و گفت: او با پرسش، اعتراض، غافلگیری، گفت‌وگو و حتی گاه سخنان تند، مخاطب را از امنیت فکری خود بیرون می‌کشد. از همین رو شمس را نمی‌توان فقط «عارف عاشق» نامید؛ او در عین حال عارفِ پرسش، گفت‌وگو، تحول و بیداری است.

وی ادامه داد: شمس حتی در نسبت با مولانا نیز تنها یک استاد یا پیر نیست. آنچه در این رابطه اهمیت دارد، تأثیر متقابل دو انسان بر یکدیگر و تولد یک تجربه تازه از عرفان است. مولانا پس از دیدار شمس همان انسان پیشین نیست و همین دگرگونی، اهمیت تاریخی و ادبی این ملاقات را چند برابر می‌کند.

این استاد ادبیات فارسی دانشگاه ارومیه افزود: شمس عارفِ پرسش، گفت‌وگو، تحول و بیداری است و شاید همین ویژگی، او را برای انسان امروز نیز زنده نگه داشته است.

مدرسی با تأکید بر ضرورت طرح پرسش‌های تازه درباره شمس اظهار کرد: به گمان من، مسئله اصلی این نیست که درباره شمس کم نوشته‌ایم؛ بلکه این است که بخش مهمی از پژوهش‌ها هنوز شمس را از زاویه‌های آشنا تکرار می‌کنند. هنوز می‌توان از مقالات شمس پرسش‌های تازه‌ای مطرح کرد.

وی بااشاره به  چند حوزه مهم شایسته پژوهش جدی‌تر در موردشمس گفت: «شمس و هنر گفت‌وگو» یکی از این حوزه‌هاست. گفت‌وگو در مقالات شمس فقط انتقال اندیشه نیست؛ خودِ گفت‌وگو وسیله تغییر انسان است.

مدرسی ادامه داد: «شمس و بحران مرجعیت» نیز از دیگر حوزه‌های مهم است. شمس بارها با مرجعیت‌های تثبیت‌شده، دانشی که به عادت تبدیل شده و تقدسِ بی‌پرسش درگیر می‌شود. این مسئله برای جامعه امروز بسیار قابل تأمل است.

وی «شمس و هنر غافلگیری» را نیز از دیگر موضوعات شایسته پژوهش دانست و گفت: یکی از شیوه‌های مهم او شکستن انتظار مخاطب است؛ او گاه عمداً مخاطب را از مسیر معمول اندیشه خارج می‌کند تا امکان دیدن دیگری فراهم شود. …