«ماندن» نخستین فیلم مستند مانی حقیقی است. فیلم در خرداد و تیر ۱۳۷۶ با تصویربرداری کاوه گلستان ساخته شد و تدوین آن چند سال بعد در تیر و مرداد ۱۳۸۰، توسط بهمن کیارستمی انجام شد.
حقیقی در این فیلم سراغ تعدادی از نقاشان و هنرمندان ایرانی رفته و با آنها درباره تجربه جنگ و موشکباران و نسبتشان با ماندن و رفتن گفتوگو کرده است؛ از پروانه اعتمادی و فریده لاشایی تا آیدین آغداشلو، مهدی سحابی، نصرتالله مسلمیان و غلامحسین نامی.
اما ارزش «ماندن» فقط در چهرههایی نیست که امروز بخشی از تاریخ هنر معاصر ایران محسوب میشوند. اهمیت فیلم در این است که به جای بازسازی یک دوره تاریخی، اجازه میدهد آدمهای همان دوره درباره تجربه خودشان بیواسطه، با تردیدها، ترسها، تناقضها و حتی اختلاف نگاههایشان حرف بزنند.
در میان این گفتوگوها، حرفهای پروانه اعتمادی درباره جنگ و تجربه زیسته آدمها از موشکباران، امروز معنای دیگری پیدا میکند. نسلی که دوباره صدای جنگ را شنیده و اضطراب حمله و ناامنی را تجربه کرده، دیگر این حرفها را صرفا خاطرات آدمهایی از یک جنگ قدیمی نمیبیند. فاصله میان آن روزها و امروز، ناگهان کوتاه میشود.
شاید همین یکی از مهمترین ویژگیهای «ماندن» باشد. فیلم بدون آنکه قصد داشته باشد آینده را پیشبینی کند، امروز دوباره دیده میشود و به شکلی عجیب با زمان حال گفتوگو میکند.
موضوع فیلم اما فقط جنگ نیست. «ماندن» در لایهای عمیقتر درباره انتخاب است. انتخاب ماندن یا رفتن، تغییر کردن، جابهجا شدن و ساختن زندگی در جایی دیگر.
صحبتهای آیدین آغداشلو درباره حق آدمها برای تغییر و انتخاب شرایط بهتر، امروز نیز قابل تامل است. آدمها ممکن است برای زندگی بهتر، کار بهتر، شرایط اقتصادی مناسبتر یا دلایل شخصی تصمیم بگیرند کشورشان را ترک کنند. اما در کنار این حق انتخاب، یک احساس دیگر هم وجود دارد؛ احساس خالی شدن و تنها ماندن کسانی که میمانند. …
