بازار
در روزهایی که تئاتر شهر میزبان بیست‌ویکمین جشنواره بین‌المللی تئاتر عروسکی تهران ـ مبارک است، باید این رویداد را به فال نیک گرفت؛ چراکه عروسک و عروسک‌گردانی، ریشه‌ای به بلندای تاریخ این سرزمین دارد و همواره از دل مردم برخاسته است. برگزاری چنین رویدادی در قلب فرهنگی پایتخت، فرصتی ارزشمند برای بازخوانی بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی ایرانیان است؛ هویتی که در گذر قرن‌ها، با قصه‌ها، آیین‌ها، نمایش‌ها و روایت‌های مردمی زنده مانده و همچنان ظرفیت آن را دارد که با نسل امروز سخن بگوید.
عروسک‌ها از دیرباز در آیین‌ها، رسوم، قصه‌ها، افسانه‌ها و پیشینه اقوام ایرانی نقشی پررنگ داشته‌اند. آن‌ها در کنار عنصر سرگرم‌کنندگی، گاهی زبان پویای مردم عصر خویش بوده‌اند؛ گاهی زبانشان اعتراضی بوده، گاهی حافظه جمعی و گاهی پلی برای انتقال حکایت‌ها، قصه‌ها، مثل‌ها و روایت‌ها از نسلی به نسل دیگر. در بسیاری از سنت‌های نمایشی ایران، عروسک تنها وسیله‌ای برای نمایش نبوده است؛ بلکه به ابزاری برای بازتاب زندگی، بیان دغدغه‌های اجتماعی، روایت آرزوها و حتی نقد مناسبات قدرت تبدیل شده است. عروسک، با ظاهر ساده و گاه کودکانه خود، همواره این توانایی را داشته است که حرف‌هایی جدی را با زبانی شیرین، بی‌واسطه و تأثیرگذار به مخاطب منتقل کند.
آنچه مسلم است، عروسک و عروسک‌گردانی از دل خود مردم روییده است؛ نه آیینی دستوری داشته، نه زبانی رسمی و ساختاری از پیش تعیین‌شده. همین ویژگی سبب شده است که این هنر در پیوندی طبیعی با زندگی مردم شکل بگیرد و در حافظه فرهنگی جامعه ماندگار شود. عروسک‌ها در کوچه‌ها، میدان‌ها، جشن‌ها و آیین‌های مردمی حضور داشته‌اند و در بسیاری از مواقع، پیش از آنکه به صحنه‌های رسمی راه پیدا کنند، در میان مردم زندگی کرده‌اند. شاید راز ماندگاری این هنر نیز همین باشد؛ اینکه از تجربه زیسته مردم تغذیه می‌کند و با زبان خود آنان سخن می‌گوید. از همین روست که آنچه از دل برآید، لاجرم بر دل نشیند. …
