شب‌ادراری کودکان؛ از روند طبیعی رشد تا زنگ خطر

پگاه دوستی روانشناس در گفت‌وگو با ایسنا، گفت: شب‌ادراری در سال‌های نخست زندگی، بخشی از روند طبیعی رشد کودک است، اما اگر کودک از حدود پنج‌سالگی به بعد همچنان به‌طور مکرر رختخوابش را خیس می‌کند، بهتر است این موضوع با متخصص در میان گذاشته شود. شب‌ادراری تنها به مسائل روانی محدود نمی‌شود و عوامل متعددی در بروز آن نقش دارند که می‌توان به روند رشد سیستم عصبی، توانایی مغز در دریافت پیام پر بودن مثانه و بیدارکردن کودک، کیفیت خواب، سابقه خانوادگی، یبوست، عفونت‌های ادراری و برخی بیماری‌های زمینه‌ای اشاره کرد.

تاثیر استرس‌های محیطی بر بروز یا بازگشت شب‌ادراری

به گفته این روانشناس، تغییرات مهم زندگی مانند تولد فرزند جدید، تغییر مدرسه یا خانه و مشکلات خانوادگی ممکن است در بعضی کودکان باعث شروع یا بیشتر شدن شب‌ادراری شود. این موضوع به‌ویژه زمانی اهمیت دارد که کودک مدتی شب‌ها خشک بوده و بعد دوباره رختخوابش را خیس کرده باشد. 

دوستی ادامه داد: شب‌ادراری نشانه تنبلی یا ضعف شخصیتی کودک نیست. کودک معمولا شب‌ادراری را آگاهانه انجام نمی‌دهد و هنگام خواب کنترل کاملی بر آن ندارد، بنابراین گفتن جمله‌هایی مانند «تنبل هستی» یا «بی‌مسئولیتی» می‌تواند باعث شرمندگی، احساس گناه، کاهش اعتماد به نفس و پنهان‌کاری در کودک شود. برخورد آرام و حمایتگرانه والدین می‌تواند به کودک کمک کند این دوره را با احساس امنیت بیشتری پشت سر بگذارد.

وی درباره نحوه صحیح برخورد والدین و تاثیر تشویق یا پاداش در ایجاد استرس عملکرد، بیان کرد: شب‌ ادراری چیزی نیست که کودک بتواند کاملا با اراده خودش آن را کنترل کند. ممکن است کودک تلاش خودش را بکند اما باز هم بعضی شب‌ها رختخوابش را خیس و باعث شود استرس بیشتری به کودک تحمیل کند. برای همین بهتر است به‌جای تشویق کودک فقط برای خشک ماندن تخت، کارهایی را که خودش می‌تواند انجام دهد تشویق کنیم. مثلا قبل از خواب به دستشویی برود یا در روند درمان همکاری کند.

این روانشناس درباره نقش وراثت در شب‌ادراری و احتمال تکرار آن برای فرزندان والدینی که خود سابقه این مشکل را در کودکی داشته‌اند، گفت: شب‌ادراری معمولا به یک عامل خاص مربوط نمی‌شود و عوامل مختلفی می‌توانند در آن نقش داشته باشند. ژنتیک هم یکی از این عوامل است و سابقه شب‌ادراری در خانواده می‌تواند احتمال آن را در کودک بیشتر کند. …