یک مطالعه بین‌المللی با مشارکت پژوهشگرانی از چین، ایران و فرانسه، شواهدی از وقوع پدیده‌ای زمین‌شناختی غیرمعمول در زیر جنوب‌شرق ایران کشف کرده است. محققان در این منطقه دو گسیختگی را در یک صفحه تکتونیکی عظیم شناسایی کرده‌اند که به درون گوشته زمین فرو می‌رود.
نکته جالب‌توجه در این کشف که جزئیات آن در مجله علمی «نیچر ژئوساینس» منتشر شده، این است که این دو گسیختگی با مرحله‌ای انتقالی و سرنوشت‌ساز در تاریخ زمین ارتباط دارند؛ مرحله‌ای که در آن یک اقیانوس باستانی به صحنه برخورد دو قاره تبدیل می‌شود.
در این فرایند، یک صفحه اقیانوسی همچنان به فرورفتن در اعماق زمین ادامه می‌دهد و تا عمق دست‌کم ۴۵۰ کیلومتری پیش می‌رود، درحالی‌که صفحه قاره‌ای مجاور آن از عمق ۳۰۰ کیلومتری فراتر نمی‌رود. این تفاوت نشان می‌دهد که با نزدیک شدن قاره‌ها به یکدیگر و آغاز برخورد آنها، رفتار صفحات تکتونیکی چگونه تغییر می‌کند.
ریشه این کشف به میلیون‌ها سال قبل بازمی‌گردد
ریشه این کشف به میلیون‌ها سال پیش بازمی‌گردد؛ زمانی که اقیانوسی باستانی به نام «نئوتتیس» وجود داشت و توده‌های عظیم قاره‌ای را از یکدیگر جدا می‌کرد.
این اقیانوس مانند اقیانوس‌های امروزی دارای بستری سنگی و پوسته اقیانوسی بود، اما به‌تدریج و با حرکت صفحات تکتونیکی اطراف و نزدیک شدن آنها به یکدیگر، مساحتش کاهش یافت.
در این مرحله، زمین شروع به بلعیدن بستر اقیانوس کرد، نه آب آن؛ فرایندی زمین‌شناختی که «فرورانش» نام دارد و یکی از سازوکارهای اصلی تغییر شکل سطح سیاره زمین به شمار می‌رود.
صفحات تکتونیکی چیستند؟ فرورانش چیست؟
فرورانش به فرایندی گفته می‌شود که طی آن صفحات تکتونیکی به‌آرامی بر روی لایه بالایی گوشته حرکت می‌کنند. هنگامی که دو صفحه به یکدیگر نزدیک می‌شوند، صفحه متراکم‌تر که معمولاً صفحه اقیانوسی است، خم شده و به زیر صفحه دیگر فرو می‌رود.
برای درک بهتر این فرایند، معمولاً آن را به لبه یک فرش تشبیه می‌کنند که به زیر فرش دیگری رانده می‌شود. هرچه این فشار ادامه پیدا کند، بخش بیشتری از فرش اول به زیر فرش دوم می‌رود. …
دانلود از کافه بازار
