او نه نقاش بود، نه مجموعهدار بزرگی مانند پگی گوگنهایم و نه بنیانگذار موزهای چون ایمه مگ یا ارنست بایلر؛ اما کاری انجام داد که کمتر کسی در تاریخ هنر موفق به انجام آن شده است:
او مسیر حرکت هنر را میان دو قاره تغییر داد.
تا پیش از دهه ۱۹۶۰، نیویورک و پاریس دو جهان تقریباً جداگانه بودند.
هنرمندان آمریکایی در اروپا چندان جدی گرفته نمیشدند و هنرمندان اروپایی نیز بهسختی راه خود را به بازار آمریکا باز میکردند.
ایلینا زونابند این مرز را شکست.
او نخست هنر آمریکا را به اروپا برد و چند سال بعد، هنر مفهومی، مینیمالیسم و آرته پوورا [ Arte Povera هنر فقیر ایتالیایی ] را از اروپا به نیویورک رساند.
در تاریخ بازار هنر، کمتر گالریداری توانسته است دو جریان بزرگ هنری را در دو جهت متفاوت هدایت کند.
به همین دلیل است که بسیاری از مورخان هنر، او را نه صرفاً یک گالریدار، بلکه دیپلمات بزرگ هنر معاصر میدانند.
_از بخارست تا نیویورک
ایلینا شاپیرو در سال ۱۹۱۴ در بخارست رومانی، در خانوادهای ثروتمند و اهل فرهنگ متولد شد.
در دهه ۱۹۳۰ برای ادامه تحصیل به پاریس رفت؛ شهری که آن زمان هنوز پایتخت هنر مدرن جهان بود.
در همان سالها با لئو کاستلی، جوان ایتالیایی علاقهمند به هنر، آشنا شد.
ازدواج آن دو، تنها یک پیوند خانوادگی نبود؛ آغاز مشارکتی بود که بعدها مسیر بازار هنر معاصر را تغییر داد.
با آغاز جنگ جهانی دوم، این زوج اروپا را ترک کردند و به نیویورک رفتند؛ شهری که هنوز فاصله زیادی با جایگاه امروزی خود در بازار هنر داشت.
در نیویورک، هر دو به تدریج وارد شبکه مجموعهداران، هنرمندان و گالریها شدند و زمینه شکلگیری یکی از مهمترین اتحادهای تاریخ بازار هنر را فراهم کردند.
در سال ۱۹۵۷، اگرچه زندگی مشترک ایلینا و لئو پایان یافت، اما همکاری حرفهای آنها هرگز قطع نشد.
این یکی از شگفتیهای تاریخ بازار هنر است.
دو گالریدار که پس از جدایی، نه رقیب، بلکه شریک فکری یکدیگر باقی ماندند.
همین همکاری بعدها باعث شد هنرمندان بتوانند همزمان در نیویورک و پاریس دیده شوند.
_ سال ۱۹۶۲؛ روزی که اروپا با پاپآرت روبهرو شد …
