قیمت طلا امروز




 بیلیارد

 روزنامه دنیای اقتصاد / ۱۴۰۵/۰۸/۱۵

در ستایش بدبینی

تقریبا تمام دانشجویان رشته اقتصاد در نخستین مواجهه با نظریات اقتصادی همچون هنگام آشنایی با ساختار رقابت کامل، با پرسشی بزرگ روبه‌رو می‌شوند: نسبت میان این نظریات و جهان واقعی که کوچک‌ترین شباهتی به مفروضات آنها ندارد، چیست؟ بسته به ذوق استاد و حوصله جمع، پاسخ‌های متنوعی برای این سوال وجود دارد. در یک کلاس، بحث با مثال بیلیارد فریدمن به پایان می‌رسد: «واقعی بودن فروض آن‌قدرها هم اهمیت ندارد؛ مهم این است که مدل بتواند پدیده‌ها را به‌درستی توضیح دهد یا پیش‌بینی کند. بازیکن حرفه‌ای بی‌آنکه معادله‌ای حل کرده باشد، چنان ضربه می‌زند که گویی برهم‌کنش تمام توپ‌ها را با دقت محاسبه کرده است.» در کلاس دیگر، بحث با توضیح کارکرد انتزاعی مدل رقابت کامل خاتمه می‌یابد: «رقابت کامل قرار است سنگ محکی باشد تا بازارهای واقعی را با آن مقایسه کنیم و ببینیم کجا و چقدر از آن فاصله می‌گیرند.» در کلاس آخر نیز بحث …
 در ستایش بدبینی
این بخش به‌صورت خودکار گردآوری شده است. برای مطالعه کامل خبر، به منبع اصلی مراجعه کنید.
اما چه اتفاقی می‌افتاد اگر این دانشجویان دست از پرسش خود برنمی‌داشتند؟ اگر نمی‌پذیرفتند که در بازار رقابت کامل تمام افراد اطلاعات کامل دارند؟ اگر نمی‌پذیرفتند که مصرف‌کنندگان توانایی محاسبه‌ای فرازمینی دارند تا هزینه‌ها و منافع تمام انتخاب‌های ممکن را بررسی کنند و با عقلانیتی نامحدود، گزینه‌ای را برگزینند که حداکثر مطلوبیت را برایشان به همراه دارد؟ اگر می‌پرسیدند وقتی کالاها کاملا یکسان‌اند و اطلاعات برای همه کامل و رایگان است، بنگاه‌ها برای چه تبلیغ کنند و برای چه نوآوری؟ یا اگر نمی‌پذیرفتند که تعادل بازار لزوما بهترین وضعیت ممکن برای جامعه است؟

فرانک نایت از هیچ‌یک از این پرسش‌ها به‌سادگی نمی‌گذشت. نایت با هر فرض تازه چنان برخورد می‌کرد که گویی باید ضرورت آن را از نو اثبات کرد. او در برابر هر فرض اضافی مقاومت می‌کرد و به ما یادآوری می‌کرد که هر فرض، همان‌قدر که کار را برایمان واضح‌تر و ساده‌تر می‌کند، می‌تواند ما را از حقیقت پدیده‌های اقتصادی دور کند. بدبینی نایت عقیم نبود؛ مفروضات را به چالش می‌کشید، مفاهیمی را که علی‌الظاهر بدیهی به نظر می‌رسیدند زیر سوال می‌برد و پرسشگری را تشویق می‌کرد. امروز شاید بیش از بسیاری از مشارکت‌های علمی نایت در تاریخ علم اقتصاد و میراثی که برای شیکاگو به جا گذاشت، بدبینی و پرسشگری وسواس‌گونه او برای ما ارزشمند باشد. امروز مدل‌ها و پیش‌بینی‌ها با اتکای به ابزارهای محاسباتی پیشرفته از دل دانشگاه‌ها، بانک‌های مرکزی و اتاق‌های فکر بیرون می‌آیند و خروجی مدل‌ها به‌سادگی، به‌جای برآوردی مشروط به فروض و محدودیت‌هایشان، به‌عنوان واقعیت پذیرفته می‌شود؛ درحالی‌که بحران‌هایی که مدل‌های متعارف نتوانسته‌اند پیش‌بینی یا حتی به‌درستی توضیح دهند، کم نیستند. در چنین فضایی، بدبینی نایت نه خصلتی شخصی، بلکه فضیلتی روش‌شناختی است؛ پادزهری در برابر اطمینان کاذب. …



 کانال تلگرام ویستا  دانلود از کافه بازار





چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ - 18 November 2026