قیمت طلا امروز




 سازمان ساواک

 سایت رویداد‌ ۲۴ / ۱۴۰۵/۰۸/۰۷

سیا همه‌چیز را دید، جز انقلاب! | سند محرمانه‌ای که سقوط شاه را پیش‌بینی نکرد

چند ماه پیش از سقوط سلطنت پهلوی، سازمان سیا در گزارشی محرمانه اعلام کرد ایران حتی در وضعیت پیشاانقلابی نیست و مخالفان توان تهدید حکومت را ندارند. تحلیلگران آمریکایی برای آینده ایران، از فرح پهلوی و ولیعهد تا ارتش، ساواک و درباریان، همه گزینه‌ها را بررسی کرده بودند؛ جز نیرویی که قرار بود سرنوشت کشور را تغییر دهد: مردم. سندی تاریخی که نشان می‌دهد چگونه یک دستگاه اطلاعاتی می‌تواند جزئیات قدرت را بشناسد، اما از درک فروپاشی آن عاجز بماند.
 سیا همه‌چیز را دید، جز انقلاب! | سند محرمانه‌ای که سقوط شاه را پیش‌بینی نکرد
این بخش به‌صورت خودکار گردآوری شده است. برای مطالعه کامل خبر، به منبع اصلی مراجعه کنید.
رویداد۲۴| علیرضا نجفی- در اوت ۱۹۷۸ و چند ماه پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، سازمان سیا گزارشی محرمانه با عنوان «سرنوشت ایران پس از شاه» تهیه کرد. اما منظور گزارش، ایران پس از انقلاب نبود؛ و اهمیت تاریخی آن نیز دقیقاً در همین تفاوت نهفته است. سناریو‌های جانشینی شاه را با دقت بررسی می‌کند: شهبانو، ولیعهد، شورای نیابت سلطنت، ارتش، ساواک، نخست‌وزیران، ژنرال‌ها و درباریان متنفذ. سپس تحلیل‌های مهم و ارزشمندی از وضعیت آن مقطع به دست می‌دهد تحلیل‌هایی که در چند سال اخیر و با خروج سند از طبقه‌بندی محرمانه، در اختیار عموم مورخان و علاقه‌مندان قرار گرفته است.

در این گزارش به تشریح سند مذکور پرداخته و نشان خواهیم داد که تحلیل سازمان سیا از ایام منتهی به انقلاب را باید نمونه‌ی روشن و کاملی از نابینایی نهادی دانست: گزارشی که در ثبت و تحلیل جزییات اغلب دقیق و موفق است؛ اما در ساخت و استنتاج روند کلی وضعیت، به‌کلی دچار خطا شده است.

به گزارش رویداد۲۴، تحلیلگران سازمان سیا معتقند که مرگ شاه، چه از طریق ترور رخ دهد و چه بر اثر علل طبیعی باشد، اثرات جبران‌ناپذیری بر سرنوشت ایرانیان خواهد داشت. این گزارش اشخاص، نهاد‌ها و عوامل دیگری را بررسی می‌کند که در شکل دادن به حکومت جدید نقش خواهند داشت.

وقتی ولیعهد رضا در سال ۱۹۶۰ زاده شد، شاه برای نخستین بار از زمان جلوسش در ۱۹۴۱ توانست احتمال تداوم دودمان پهلوی را ببیند. در ۱۹۶۷ شورای نیابت سلطنت را تأسیس کرد و فرح را به‌عنوان نایب‌السلطنه تعیین کرد تا اگر پیش از بیست‌سالگی رضا لازم شد، حکومت کند. احتمال آن زیاد است که انتقال به پادشاه جدید مطابق برنامه پیش برود.»

این نخستین چارچوب ذهنی سند است: جانشینی مسئله‌ای اداری، نهادی است. اگر شاه بمیرد، نظام می‌تواند با سازوکاری از پیش طراحی‌شده خود را بازتولید کند. فرح و شورای نیابت، یا رضا پس از رسیدن به سن قانونی، از حمایت «همه عناصر مهم ساختار قدرت» برخوردار خواهند بود: ارتش، ساواک، دربار، تکنوکرات‌ها. در این نگاه، ایران همچون ماشینی دیده می‌شود که راننده‌اش ممکن است بمیرد، اما موتور، چرخ‌ها و فرمانش هنوز کار می‌کند.

اما انقلاب دقیقاً لحظه‌ای است که معلوم می‌شود مسئله فقط راننده نیست. خودِ ماشین دیگر پذیرفته نمی‌شود. خطای مرکزی: جامعه در حاشیه، قدرت در مرکز …



 کانال تلگرام ویستا  دانلود از کافه بازار





چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ - 18 November 2026