قیمت طلا امروز




 فرخی یزدی

 خبرگزاری مهر / ۱۴۰۵/۰۷/۱۰

از دهان دوخته تا رویای مدرسه؛ بازخوانی دو چکامه وطنی فرخی یزدی

فرخی یزدی با پیوند زبان اعتراض، حافظه تاریخی و ضرورت علم و کار، شعر مشروطه را از مدیحه‌سرایی سنتی به ابزاری روشنگر برای رهایی ملی و پاسداری از حقوق اساسی جامعه بدل ساخت.
 از دهان دوخته تا رویای مدرسه؛ بازخوانی دو چکامه وطنی فرخی یزدی
این بخش به‌صورت خودکار گردآوری شده است. برای مطالعه کامل خبر، به منبع اصلی مراجعه کنید.
خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، طاهره طهرانی: ادبیات عصر مشروطه بازتاب‌دهنده عمیق‌ترین گسست‌های فکری، سیاسی و اجتماعی در تاریخ معاصر ایران است. با افول ساختار کهن قاجاری و ورود مفاهیم نوینی چون قانون‌خواهی، آزادی بیان، حقوق سیاسی، عدالت‌خانه و نوسازی ملی، کارکرد شعر پارسی دستخوش دگرگونی بنیادین شد. شعر که سده‌ها در انحصار ستایش دربارها، تغزل‌های انتزاعی یا عرفان فردی بود، اینک به عرصه خیابان، مطبوعات، تظاهرات توده‌ای و مجالس مقننه راه یافت. در میان پیشگامان این نهضت ادبی، میرزا محمد فرخی یزدی جایگاهی کم‌نظیر دارد. او نه‌تنها شاعری آرمان‌خواه و اهل قلم، بلکه مبارزی تمام‌عیار در صحنه عمل سیاسی و مطبوعاتی بود که هزینه مواضع صریح خویش را با زندان، تهدید، شکنجه و در نهایت شهادت پرداخت؛ و حتی جای مزارش نیز ناشناخته و پنهان مانده است.

در کارنامه شعری فرخی یزدی، دو مضمون محوری همواره برجسته است: نخست، تبیین رنج‌های تاریخی و ایستادگی ملی در برابر استبداد، و دوم، آسیب‌شناسی توسعه‌نیافتگی و تبیین راه‌های برون‌رفت از بحران از طریق خردورزی، آموزش عمومی و استقلال اقتصادی. دو شعری که در ادامه می‌خوانیم، به‌روشنی افق فکری و زیبایی‌شناختی این شاعر آزادی‌خواه را ترسیم می‌کنند.

دفاعیه سخن راست و تصویر کوه‌وار وطن

در دیوان فرخی یزدی، این شعر ۵ بیتی با آغاز «فرخی کاین ادبیات سروده است خشن / عذرخواه است صمیمانه زِ ابنای وطن » نمونه‌ای برجسته از شعر فشرده سیاسی است. این شعر در حقیقت نوعی دفاعیه اخلاقی و سیاسی از کاربست «زبان خشن و پرخاشگر» در ساحت ادب متعهد است. شاعر در بدایت امر از تندی قلم و سخن خود نزد ابنای وطن پوزش می‌طلبد، اما بلافاصله نشان می‌دهد که این درشتی، حاصل خشم بی‌منطق نیست؛ بلکه پاسخی ناگزیر به بیدادگری و استبدادی است که حقیقت‌گویان را سرکوب می‌کند.

فرخی خود نماد شاعری است که بنا بر روایات مستند تاریخی، طعم سرکوب شدید و اختناق را چشید. چه تعبیر «لب دوختن» را واقعیتی عینی بدانیم و چه استعاره‌ای برآمده از سانسور و حذف سیستماتیک، پیام شاعر یکتاست: حنجره‌ای که در راه آرمان‌های مشروطه زیر فشار رفته، دیگر نمی‌تواند با تملق و دروغ سخن بگوید.

«فرخی» کاین ادبیات سروده است خشن

عذرخواه است صمیمانه زِ ابنای وطن

هر که را دوخته شد در ره مشروطه دهن …



 کانال تلگرام ویستا  دانلود از کافه بازار





جمعه ۲۹ آبان ۱۴۰۵ - 20 November 2026