مهدی دوستی در جلسه کارگروه تنظیم بازار و کمیسیون هماهنگی امور تعزیرات حکومتی و اقدام مشترک استان با اشاره به ابعاد جنگ اقتصادی اخیر اظهار داشت: تقریباً از هفته دوم جنگ، شرایط به یک جنگ تمامعیار اقتصادی تبدیل شد و دشمن همزمان زیرساختهای فولاد، پتروشیمی، تولید انرژی و گاز و همچنین مسیرهای تجاری و دریایی کشور را هدف قرار داد.
معاون هماهنگی امور اقتصادی و توسعه منطقهای وزیر کشور افزود: محاصره دریایی نیز اقدامی کاملاً اقتصادی بود و اظهارات اخیر رئیسجمهور آمریکا و مقایسهای که درباره این اقدامات مطرح شد، نشان میدهد دشمن با چه نگاهی به موضوع تقابل اقتصادی با ایران وارد شده است.
دوستی با بیان اینکه ایران در طول تاریخ بارها با تهدیدهای خارجی مواجه شده است، تصریح کرد: ملت ایران در طول چند هزار سال تاریخ خود، با قدرتهای مختلفی مواجه بوده و در نهایت بسیاری از آنها یا شکست خوردهاند یا در تمدن بزرگ ایران حل شدهاند.
وی با اشاره به نقش استانها در مدیریت شرایط جنگ اقتصادی گفت: در این جنگ، نقش استانها و بهویژه مدیریت اقتصادی استانداران بسیار ویژه بود. مدیریت بازار، نظارت مستمر و مجموعه اقداماتی که در استانها با مدیریت دولت و استانداران انجام شد، کمک کرد کشور از این مرحله عبور کند.
معاون وزیر کشور ادامه داد: اگرچه در این دوره گرانی وجود داشت، اما قحطی رخ نداد و کالا در بازارها وجود داشت. این موضوع نتیجه مجموعه اقداماتی بود که در سطح ملی و استانی انجام شد.
دوستی با اشاره به سلسله اتفاقات اقتصادی و امنیتی یک سال اخیر گفت: اگر اتفاقات یک سال گذشته را کنار هم قرار دهیم، از جنگ اقتصادی گرفته تا کودتا، درگیریهای جدید و سپس محاصره دریایی، متوجه میشویم که هر یک از این اتفاقات بهتنهایی میتوانست برای فروپاشی اقتصاد یک کشور کافی باشد.
وی افزود: شاید به دلیل اینکه در متن این اتفاقات قرار داریم، بزرگی آنها را بهطور کامل احساس نکنیم، اما کسانی که از بیرون به این تحولات نگاه میکنند، بهتر میتوانند درک کنند که چه فشار بزرگی بر اقتصاد کشور وارد شده است.
معاون هماهنگی امور اقتصادی و توسعه منطقهای وزیر کشور ضمن قدردانی از اقدامات دولت و استانداران خاطرنشان کرد: با وجود همه این فشارها، نیازمند یک بازآرایی و آرایش مجدد اقتصادی هستیم؛ زیرا شرایط در آینده احتمالاً سختتر خواهد شد و باید خودمان را برای پیچیدگیهای نقشه دشمن آماده کنیم.
دوستی یکی از مسائل مهم را نظام توزیع دانست و گفت: موضوع نظام توزیع، تجارت، مسیرهای جایگزین و حتی کالاهای جایگزین باید بهطور جدی مورد توجه قرار گیرد. ممکن است در شرایط جدید مجبور شویم مسیرهای تجاری و حتی مبادی تأمین برخی کالاها را تغییر دهیم.
وی با اشاره به وابستگی بخشی از زنجیره تأمین کالاهای اساسی به خارج از کشور افزود: وجود وابستگی در تأمین بخشی از نیازهای غذایی کشور، یکی از موضوعاتی است که باید در این جنگ اقتصادی مورد توجه جدی قرار گیرد.
معاون وزیر کشور با تأکید بر ضرورت حفظ آرامش در شرایط دشوار گفت: روزهای سختی پیش رو خواهیم داشت، اما با اطمینان میگویم از این روزها نیز عبور خواهیم کرد. ذخایر کشور در سطح مناسبی قرار دارد و وزارتخانههای مختلف نیز تمهیدات لازم را اندیشیدهاند.
دوستی با اشاره به رفتار قدرتهای غربی در بحرانهای مختلف تصریح کرد: از اقدامات آمریکا تعجب نمیکنیم؛ چراکه در طول سالهای گذشته شاهد کشتارهای بیرحمانه، محاصره کشورها و ایجاد محدودیتهای دارویی بودهایم. اتفاقاتی که در منطقه و بهویژه غزه رخ داده، نمونه روشنی از بیرحمی و توحش آنهاست.
وی با بیان اینکه ذخایر دارویی و کالاهای اساسی کشور در وضعیت مناسبی قرار دارد، گفت: در کنار این ذخایر، باید آرایش اقتصادی متناسب با شرایط نیز داشته باشیم و محدودیتهای مالی و شرایط کشور را در تصمیمگیریها لحاظ کنیم. اگر در برخی حوزهها سختگیریهایی انجام میشود، دلیل آن مدیریت همین شرایط است.
معاون هماهنگی امور اقتصادی و توسعه منطقهای وزیر کشور با اشاره به تجربه برخی استانها در مدیریت بازار اظهار داشت: سیاستهایی که در برخی استانها اجرا شده، میتواند در سایر مناطق نیز مورد استفاده قرار گیرد و لازم است متناسب با شرایط هر استان، اختیارات و سیاستگذاریهای اقتصادی مورد بازنگری قرار گیرد.
سیستم بیمار نظام توزیع
دوستی یکی از مشکلات اساسی اقتصاد کشور را نظام توزیع دانست و افزود: نمیتوانیم یک سیستم بیمار توزیع را به رسمیت بشناسیم و سپس برای آن ناظر اضافه کنیم. مسئله اصلی خود سیستم توزیع است و باید برای اصلاح این سیستم چارهاندیشی کنیم.
وی با اشاره به اختلاف قیمت برخی محصولات از تولیدکننده تا مصرفکننده گفت: برای نمونه، محصولی مانند سیبزمینی ممکن است در محل تولید با قیمت بسیار پایین عرضه شود، اما با رسیدن به بازار مصرف، چندین برابر قیمت اولیه به دست مردم برسد. این اختلاف قیمت نشان میدهد که مشکل اصلی در بسیاری از موارد، نه تولید، بلکه نظام توزیع است.
معاون وزیر کشور ادامه داد: در وزارت کشور و دستگاههای مرتبط باید به سمت استفاده از ظرفیتهای کدینگ و سامانههای موجود حرکت کنیم و حتی اگر لازم است، برخی طرحها بهصورت پایلوت در استانها اجرا شود.
دوستی با تأکید بر اینکه نسخههای اقتصادی باید با واقعیات جامعه منطبق باشد، گفت: نمیتوان نسخهای برای اقتصاد کشور پیچید که با شرایط امروز جامعه، زیرساختهای موجود و محدودیتهای اجرایی تناسب نداشته باشد. سیاستگذاری باید بر اساس واقعیتهای موجود انجام شود.
وی درباره وضعیت انرژی نیز اظهار داشت: در جریان حملات دشمن، حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت گاز پارس جنوبی آسیب دیده و از دست رفته است. اگرچه اقدامات لازم برای جبران این خسارت در حال انجام است، اما با توجه به محدودیتهای ایجادشده در بخش گاز، احتمالاً با مشکلات و محدودیتهایی مواجه خواهیم بود.
معاون هماهنگی امور اقتصادی و توسعه منطقهای وزیر کشور تأکید کرد: در مدیریت انرژی، اولویت باید با زنجیرههای مرتبط با غذا و بخشهایی باشد که بیشترین نقش را در حفظ اشتغال و ثبات اقتصادی دارند. بیکاری میتواند موتور اصلی بیثباتی اجتماعی باشد و به همین دلیل باید مسئله اشتغال را در تصمیمگیریهای مربوط به انرژی جدی گرفت.
وی با اشاره به سه مصرفکننده اصلی گاز در کشور گفت: در بخش گاز، سه مصرفکننده اصلی شامل بخش خانگی و تجاری، صنایع و نیروگاهها هستند. قطع گاز بخش خانگی و تجاری با برق تفاوت دارد و پس از قطع، بازگرداندن شبکه به شرایط عادی ممکن است هفتهها زمان ببرد.
معاون وزیر کشور ادامه داد: از سوی دیگر، صنعت را نیز نمیتوان بهسادگی محدود کرد؛ چراکه اشتغال، رشد اقتصادی و تأمین ارز مورد نیاز کشور به فعالیت صنایع وابسته است. در مورد نیروگاهها نیز باید با مدیریت مصرف برق و استفاده مناسب از سوخت مایع، امکان کاهش مصرف گاز را بررسی کرد.
دوستی با اشاره به سیاستهای دولت در حوزه آرد و نان گفت: دولت در تلاش بود نظام قیمتگذاری و زنجیره آرد و نان را ساماندهی کند، اما با توجه به شرایط ایجادشده، برخی برنامهها فعلاً از دستور کار خارج شده است. با این حال، نمیتوان بدون اتخاذ سیاست مشخص، این حوزه را رها کرد و حتماً باید نظم و شفافیت بیشتری در آن ایجاد شود.
وی با اشاره به اختلاف مصرف آرد در مناطق مختلف کشور اظهار داشت: بخش قابل توجهی از آرد توزیعشده باید بهصورت دقیق رصد شود و استانها نیز باید نسبت به الگوی مصرف و توزیع آرد در مناطق خود حساس باشند.
معاون هماهنگی امور اقتصادی و توسعه منطقهای وزیر کشور همچنین بر ضرورت پایش دقیق تورم و قیمت کالاها تأکید کرد و گفت: صرف ایجاد سامانه و اعلام هشدار کافی نیست؛ هشدار زمانی ارزشمند است که اقدام مشخصی پشت آن قرار داشته باشد.
دوستی افزود: برای نمونه، قیمت لوبیا چیتی در کشور اختلاف بسیار زیادی دارد و از حدود ۲۹۰ هزار تومان تا نزدیک ۵۰۰ هزار تومان متغیر است. این اختلاف قیمت نشان میدهد که باید دلایل تفاوت قیمت در استانها و مناطق مختلف بهصورت جزئی بررسی شود.
وی با اشاره به تهیه نقشههای حرارتی قیمت کالاها در استانهای مختلف کشور گفت: باید مشخص شود کدام کالا در کدام استان بیشترین سهم را در افزایش تورم دارد. وقتی این موضوع را بهصورت جزئی بررسی میکنیم، متوجه میشویم در هر منطقه ممکن است یک یا چند کالای خاص عامل اصلی افزایش قیمتها باشند.
معاون وزیر کشور تصریح کرد: در کنار تورم، گرانی نیز وجود دارد و باید برای کنترل آن برنامه مشخص داشته باشیم. انحصار در حوزه حبوبات و برخی کالاها در نقاط مختلف کشور باید با استفاده از دادههای دقیق شناسایی و مدیریت شود.
دوستی با انتقاد از درگیر شدن برخی دستگاههای تولیدی با مسائل نظارتی و وارداتی گفت: متأسفانه کشاورزی را درگیر واردات و صنعت را نیز درگیر نظارت کردهایم، در حالی که این دو بخش موتورهای اصلی رشد کشور هستند. مدیران این حوزهها باید بیش از آنکه درگیر کنترل قیمت باشند، فرصت و ظرفیت خود را برای تولید و رفع موانع تولید صرف کنند.
وی با اشاره به برنامههای اقتصادی پیشرو گفت: از مهرماه برنامههای مهمی در حوزه اقتصاد آغاز خواهد شد و لازم است استانها از هماکنون موضوعات اولویتدار خود را مشخص کنند. سیاستگذاری در استانها باید بر اساس نیاز واقعی همان استان انجام شود.
معاون هماهنگی امور اقتصادی و توسعه منطقهای وزیر کشور در پایان با اشاره به مباحث مطرحشده در این نشست گفت: موضوعات متعددی در این جلسه مطرح شد و موارد مختلفی را یادداشت کردهام. این مسائل را در تهران از دستگاههای متولی پیگیری خواهم کرد تا برای رفع مشکلات موجود، اقدامات عملیاتی انجام شود.
