[علی دارابی] عصر انقلاب‌های دیجیتال و کشف دوباره معنای زندگی

این یادداشت به‌خاطر حوادث، رخدادها، شورش‌ها، بحران‌ها و اعتراضات سالیان اخیر در کشور عزیزمان ایران قصد دارد که به سهم خود تصویری از جهان جدید، جنبش‌های اجتماعی و مطالبات آنها، نقش رسانه‌ها و وظایف دولت‌ها و حکومت‌ها را بازخوانی کند که در شرایط کنونی کشور بسیار ضروری و مهم است.

در گذشته وقتی به تعریف انقلاب‌ها می‌پرداختیم، از «خشونت گسترده، جابه‌جایی قدرت، دگرگونی ارزش‌ها و حضور توده مردم» به عنوان عناصر کلیدی یاد می‌شد که حاصل جمع آن «تصرف حکومت و قدرت» بود. اما در جهان کنونی، مسأله خشونت و تصرف حکومت، جای خود را به «کشف دوباره معنای زندگی» داده است. 

«مانوئل کاستلز»، جامعه‌شناس و نظریه‌پرداز بزرگ اسپانیایی در کتاب «شبکه‌های خشم و امید (شبکه‌های اجتماعی در عصر اینترنت)» که خیزش‌ها و جنبش‌های اجتماعی در کشورهای ایران، تونس، اسپانیا، مصر و تعدادی از کشورهای عربی را از سال ۲۰۰۴ مورد مطالعه قرار داده است، بر این باور است که الگوی جدیدی از جنبش‌های اجتماعی در قرن بیست و یکم شکل گرفته که در گذشته سابقه نداشته است. 

مؤلف کتاب‌های سه گانه عصر اطلاعات به ما می‌گوید: «گفتمان جنبش‌های جدید، متعدد، غنی، شعاری، خیال برانگیز، شاعرانه و دارای یک اکو سیستم زبانی خاص است. این جنبش‌ها، شبکه‌ای بر بستر اینترنت در قلمرو محلی و جهانی به وقوع می‌پیوندند و خود جوش و به صورت جنبش‌های بدون رهبری (سر) هستند. کم خشونت، فاقد برنامه‌ریزی و به دنبال تغییر ارزش‌ها در جوامع، که اصولاً خود این جنبش‌ها خود رسانه هستند و در نقش تولیدکننده و توزیع‌کننده محتوا و پیام عمل می‌کنند.» او از فیس بوک و ویکی لیکس به عنوان «میدان جهانی این جنبش‌های جدید» نام می‌برد.  …