نوجوانی حساسترین مرحله زندگی انسان است. در این دوره که نوجوان در حال گذر از وابستگی دوران کودکی به همبستگی دوران بزرگسالی است، از توانایی ها و محدودیت های خود درک صحیحی ندارد و ممکن است در مواجهه با مشکلات زندگی، فرار را به عنوان یک راه حل مناسب انتخاب کند و مشکلات بزرگی برای خود، خانواده و جامعه ایجاد کند.
یکی از جدیترین مشکلاتی که جامعه ما با آن درگیر بوده، فرار افراد از خانه و والدین آن ها است. بیشترین تعداد فرار از خانه مربوط به نوجوانان، مخصوصاً آن هایی است که در سن بلوغ قرار دارند. نه تنها در ایران بلکه در دیگر کشورهای دنیا نیز این مشکل به چشم می خورد.
فرار کودکان
فرار کودکان یا نوجوانان از منزل در واقع زیر پا گذاشتن مقررات خانوادگی است و مسلماً رفتاری عادی و طبیعی نیست. فرار اغلب به علت ترس، خشم یا انتقام جویی در مقابل عوامل مخرب و آشفته خانوادگی است که کودک برای مدت کوتاهی مکانهای دیگر را به منزل خود ترجیح میدهد.
در مشاوره کودک و نوجوان رسیدگی و رواندرمانی کودک و والد از اهمیت بالایی برخوردار است. از نظر قانونی هر کودک و نوجوان کمتر از ۱۸ سال که بدون رضایت والدین منزل یا محل زندگی خود را ترک کند مقصر یا بزهکار شناخته میشود.
دلایل فرار از خانه
موارد مختلفی وجود دارند که سبب میگردند تا فرد برای فرار از خانه ترغیب شود. از جمله دلایلی که باعث خواهند شد تا نوجوان به فرار از خانه بیندیشند میتوان به موارد زیر اشاره کرد.:
حساسیت دوران نوجوانی
بیماریهای روحی
اختلافات والدین با یکدیگر
اختلاف فرد با اعضای خانواده
تحقیر شدن
دائما مقایسه شدن با بقیه
بد سرپرستی
اعتیاد والدین
رابطه عاطفی نوجوان
ارتباط با دوستان ناباب
شرایط مالی خانواده
ازدواج اجباری
علت فرار کودکان یا نوجوانان کودکی که در مدرسه نمرات کم گرفته است و بارها به دلیل نمرات کم یا مردود شدن تنبیه و سرزنش شده و احیاناً از پدر کتکخورده است، یا برای تنبیه او را در اتاقی حبس کرده و به وی غذا ندادهاند به علت ترس به منزل برنمیگردد، زیرا به خوبی میداند چه چیزی در انتظار او است؛ بنابراین در حین ترس و اضطراب و بلاتکلیفی شدید تصمیم میگیرد فرار کند.
کودکانی که بارها بدون گناه و تقصیر تنبیه شدهاند یا از انجام تقاضاهایی بیش از ظرفیت و تواناییشان عاجز بودهاند به علت ترس و انتقامجویی و برای خودداری از انجام وظایف سنگین فرار را بر قرار ترجیح میدهند.
کودکان طرد شده که مرتباً از طرف والدین یا برادران و خواهران بزرگتر خود تحقیر میشوند در عالم خیال خود برای جلب ترحم و محبت اعضای خانواده در مدت غیبت خود، از خانه فرار میکنند. چنانچه اوضاع خانواده این افراد بهبود نیابد برای همیشه فرار میکنند.
بعضی دختران نوجوان بر اساس یک رشته تخیلات واهی و به تصور اینکه وارد عالم جدید شوند و شهرتی کسب کنند از خانه فرار میکنند. یا دختران جوانی که به علت عدم رضایت و ازدواج فرار میکنند و به محیطی خالی از کشمکش پناه میبرند؛ و برای حفظ خود و یا داشتن پشتیبان، کارشان به فحشا میانجامد. در روند فرار از خانه، پسران ممکن است به دست مردان هم جنس باز گرفتار شوند.
فرار کودکان نشانه چیست؟
در واقع فرار کردن نشانه نارضایتی از وضع موجود و نشانه پناه بردن به چیزی دیگر است. کودک در حقیقت به دنبال مهر و محبت میرود. به عبارتی فرار گریزی از کشمکش و عوامل هیجانآور است. فرار در سنین قبل از بلوغ به صورت فردی، دو نفره و یا گروهی صورت میگیرد.
در صورتی که فرار گروهی باشد، فردی بهعنوان رهبر گروه را هدایت میکند و برای تهیه پول و وسایل به فعالیتهای دست میزنند که اغلب بزهکارانه و ضد اجتماعی است. البته این حالت بیشتر در افراد تلقینپذیر و مبتلا به اختلالات شخصیتی دیده میشود.
فرار ممکن است با آگاهی، تصمیم قبلی یا بدون آگاهی و تصمیمی باشد که درحالت دوم دلیل این رفتار ضربههای مغزی، مبتلایان به اسکیزوفرنی، هیستری و خصوصاً بیماران مصروع دیده میشود.
توصیه هایی به والدین برای جلوگیری از فرار فرزندان
نوجوانان و جوانان در سن بسیار حساسی قرار دارند و ممکن است تحت هیچ یک از دلایل فرار از خانه که در بخش قبل ذکر گردید قرار نداشته باشند، اما باز هم این کار را انجام دهند. اگر از فرار فرزندان خود از خانه و عواقبی که این کار برای آن ها به دنبال خواهد داشت، می هراسید میبایست تلاش کنید که یک فضای آرام و صمیمی را در خانه مهیا نمایید.
اگر به عنوان والدین عادات بدی مانند اعتیاد، مصرف بی رویه دخانیات و مشروبات الکلی و… دارید حتماً آن ها را ترک نمایید. در نهایت به عنوان یک توصیه مهم به نیازهای روحی کودک خود توجه ویژه ای داشته باشید. فرزند باید محیط خانه را یک محیط آرامش بخش و پناهگاه امن ببیند تا از آن فرار نکند.
سخن پایانی
افرادی که از خانه فرار می کنند، دلایل بسیار زیاد و منطقی برای انجام این کار داشته اند. اما مسئله مهمی که در هنگام فرار از خانه به آن توجه نمی کنند، عواقب این کار است. پس در ابتدا لازم است تا درک روشنی از پیامدهای فرار از خانه برای نوجوانان و جوانان ارائه شود تا آن ها بدانند چه عواقبی در انتظار آن ها خواهند بود.
اگر والدین نیز از این اقدام فرزندانشان هراس دارند، بهتر است نهایت تلاش خود را به کار گیرند تا فضای خانه دوستانه و صمیمی باشد و فرزند به عنوان یک مکان آرام و پناهگاهی امن به آن بنگرد. حال که با دلایل فرار از خانه آشنا شدید، کمک گرفتن از یک مشاور می تواند در پیشگیری از این اقدام و عواقب آن کمک بسزایی نماید.
