رویترز گزارش داده دولت آمریکا در تازهترین یادداشت خود به دانشگاهها هشدار داده صدور برخی مجوزهای کارآموزی برای دانشجویان خارجی با مقررات موجود سازگار نیست و دانشگاههایی که مقررات را رعایت نکنند، ممکن است حتی مجوز پذیرش دانشجوی خارجی را از دست بدهند.
ماجرا البته یکشبه اتفاق نیفتاد. نخستین هشدار در ۱۲ اوت(۲۱ مرداد) صادر شد و برخی دانشگاهها در واکنش به آن بررسی بخشی از مجوزها را متوقف کردند. در ۲۴ اوت(۲ شهریور) نیز دستورالعمل دوم و صریحتری رسید که دامنه سختگیری را روشنتر کرد.
اما دقیقاً چه چیزی تغییر کرده و این تصمیم برای دانشجویان خارجی، بهویژه ایرانیها، چه معنایی دارد؟
کارآموزی دانشجوی خارجی در آمریکا چگونه است؟
بخش بزرگی از دانشجویان بینالمللی با ویزای تحصیلی افیک (F-1) در آمریکا درس میخوانند. داشتن این ویزا به این معنا نیست که دانشجو میتواند آزادانه در هر شرکتی کار کند و اشتغال خارج از دانشگاه برای او شرایط مشخصی دارد.
یکی از راههای قانونی، برنامه آموزش عملی درسی (CPT) است. این برنامه به دانشجوی خارجی اجازه میدهد در زمان تحصیل، در یک شرکت، آزمایشگاه یا محیط حرفهای کار یا کارآموزی مرتبط با رشته خود را تجربه کند؛ به شرط آنکه این فعالیت بخشی از برنامه آموزشی او باشد.
اهمیت این برنامه فقط به درآمد احتمالی دانشجو محدود نیست. کارآموزی میتواند فرصتی برای کسب تجربه حرفهای در آمریکا، ساختن سابقه کاری و ارتباط با کارفرمایان باشد.
اختلاف تازه دولت ترامپ با دانشگاهها دقیقاً بر سر تعریف همین «بخشی از برنامه آموزشی» شکل گرفته است.
دولت ترامپ چه چیزی را سختتر کرده است؟
دولت آمریکا برنامه CPT را لغو نکرده و میگوید خود مقررات نیز تغییر نکردهاند. آنچه تغییر کرده، نحوه تفسیر و اجرای سختگیرانهتر آنهاست.
دستورالعمل ۲۴ اوت تصریح میکند CPT باید بخشی جداییناپذیر و الزامی از یک برنامه درسی مصوب باشد و این الزام برای همه دانشجویان آن رشته، چه آمریکایی و چه خارجی، به یک شکل وجود داشته باشد.
این تفاوت مهمی با برداشت گستردهتر قبلی ایجاد میکند. صرف اینکه دانشجو برای یک کارآموزی مرتبط با رشته خود واحد دانشگاهی بگیرد، دیگر لزوماً برای دریافت CPT کافی نیست؛ اگر آن دوره برای همه دانشجویان برنامه تحصیلی الزامی نباشد، ممکن است شرایط لازم را نداشته باشد.
به زبان ساده، مرز میان «کار کردن در کنار تحصیل» و «کار کردن بهعنوان بخشی الزامی از تحصیل» بسیار پررنگتر شده است.
چرا دانشگاهها ترمز کردند؟
دانشگاهها با یک ریسک بزرگ روبهرو شدهاند. دولت فدرال هشدار داده رعایت نکردن مقررات میتواند در نهایت مجوز دانشگاه برای پذیرش دانشجوی خارجی را به خطر بیندازد.
به همین دلیل برخی دانشگاهها بهجای پذیرش این ریسک، صدور بخشی از مجوزها را متوقف کردهاند.دانشگاه کالیفرنیا در لسآنجلس پس از دستورالعمل اولیه بررسی برخی درخواستهای کار دانشجویان خارجی را متوقف کرد. پس از دستورالعمل دوم نیز دانشگاههای دیگری از جمله برکلی محدودیتهایی اعمال کردند.
برکلی اعلام کرده دستورالعمل ۲۴ اوت نسبت به دستور قبلی محدودتر و مستقیمتر است و بعید میداند در آینده نزدیک بتواند برخی درخواستها را بررسی کند.
البته همه CPTها متوقف نشدهاند. مواردی که کارآموزی واقعاً برای تکمیل مدرک الزامی است همچنان میتوانند شرایط لازم را داشته باشند.بنابراین با ممنوعیت سراسری کارآموزی دانشجویان خارجی روبهرو نیستیم؛ دامنه کارآموزیهایی که میتوان برای آنها مجوز CPT گرفت کوچکتر شده است.
چه کسی بیشتر تحت تأثیر قرار میگیرد؟
تفاوت اصلی را برنامه تحصیلی دانشجو تعیین میکند.فرض کنید دو دانشجوی خارجی در آمریکا مهندسی میخوانند. در رشته دانشجوی اول، گذراندن یک دوره کارآموزی شرط گرفتن مدرک است. در رشته دانشجوی دوم، کارآموزی بسیار مفید و مرتبط با تحصیل است، اما دانشجو بدون آن هم میتواند فارغالتحصیل شود.
براساس تفسیر سختگیرانه تازه، دانشجوی اول همچنان میتواند شرایط CPT را داشته باشد؛ اما وضعیت دانشجوی دوم بسیار دشوارتر میشود.
همین مثال نشان میدهد چرا تغییر تازه مهم است. ممکن است یک کارآموزی از نظر آموزشی مفید و کاملاً مرتبط با رشته باشد، اما اگر جزء الزامی برنامه تحصیلی نباشد، دیگر لزوماً مجوز CPT نگیرد.
آیا همه راههای کار دانشجویان خارجی بسته شده است؟
نه. CPT تنها مسیر قانونی کار مرتبط با رشته برای دانشجویان خارجی نیست.
برنامه دیگری به نام آموزش عملی اختیاری (OPT) وجود دارد که به دانشجوی خارجی اجازه میدهد برای مدت مشخصی در شغلی مرتبط با رشته تحصیلی خود کار کند و بهویژه پس از فارغالتحصیلی اهمیت پیدا میکند.
تفاوت این دو را میتوان ساده توضیح داد: CPT عمدتاً پلی میان کلاس و محیط کار در دوران تحصیل است؛ OPT بیشتر پلی میان تحصیل و ورود به بازار کار، بهویژه پس از فارغالتحصیلی.
بنابراین تصمیم تازه همه مسیرهای اشتغال دانشجویان خارجی را نمیبندد، اما یکی از مهمترین راههای کسب تجربه کاری در دوران دانشگاه را برای بخشی از آنها محدودتر میکند.
ماجرا برای دانشجویان ایرانی چیست؟
مقررات تازه مختص ایرانیها نیست و دانشجویان خارجی واجد شرایط را فارغ از ملیت آنها دربرمیگیرد. اما برای ایرانیها این محدودیت روی مانع دیگری قرار گرفته است.
دولت ترامپ در چهارم ژوئن ۲۰۲۵ ورود اتباع ۱۲ کشور از جمله ایران را به آمریکا بهطور گسترده محدود کرد. این مقررات از ۹ ژوئن همان سال اجرایی شد.
در ۱۶ دسامبر ۲۰۲۵ نیز دولت ترامپ فرمان دیگری صادر کرد که محدودیتهای قبلی را ادامه و گسترش داد. مقررات جدید از بامداد اول ژانویه ۲۰۲۶ اجرایی شد و محدودیت کامل ورود اتباع ایران ادامه پیدا کرد.
اما اینجا یک تفاوت مهم وجود دارد.
این مقررات به معنای لغو خودکار وضعیت دانشجویان ایرانیای نیست که از قبل در آمریکا حضور دارند. دانشگاه کالیفرنیا در لسآنجلس نیز در توضیح فرمان اعلام کرده دانشجویان و پژوهشگران کشورهای مشمول محدودیت که در آمریکا هستند و وضعیت قانونی معتبر دارند، میتوانند به تحصیل و پژوهش خود ادامه دهند.
در نتیجه باید میان متقاضی ایرانی خارج از آمریکا و دانشجوی ایرانی حاضر در آمریکا تفاوت گذاشت.برای بسیاری از ایرانیانی که بیرون از آمریکا هستند و قصد آغاز تحصیل در این کشور را دارند، محدودیت ورود از قبل مانع بزرگی ایجاد کرده است.
اما دانشجوی ایرانیای که از قبل بهطور قانونی در آمریکا تحصیل میکند با مسئله متفاوتی روبهروست: اگر کارآموزی جزء الزامی برنامه تحصیلی او نباشد، استفاده از CPT اکنون میتواند بسیار دشوارتر از گذشته باشد.
آیا کارآموزی ایرانیها در آمریکا ممنوع شده است؟
هیچ ممنوعیت جداگانهای برای کارآموزی دانشجویان ایرانی اعلام نشده است. ایرانیان حاضر در آمریکا در این زمینه مشمول همان مقرراتی هستند که برای دیگر دانشجویان خارجی اجرا میشود.
CPT نیز بهطور کامل حذف نشده و برنامه OPT همچنان مسیر جداگانهای برای کار مرتبط با رشته است.
آنچه تغییر کرده، دایره کارآموزیهایی است که میتوانند شرایط دریافت CPT را داشته باشند.
بنابراین تعبیر دقیقتر این است که یکی از مسیرهای قانونی و شناختهشده کسب تجربه کاری در دوران تحصیل، برای دانشجویان خارجی و از جمله ایرانیان واجد شرایط حاضر در آمریکا محدودتر شده است.
یک محدودیت در میان چند محدودیت
خبر کارآموزی اگر بهتنهایی دیده شود، ممکن است یک تغییر فنی در مقررات دانشجویان خارجی به نظر برسد. قرار دادن آن در کنار دیگر اقدامات دولت ترامپ تصویر بزرگتری میسازد.
رویترز گزارش داده دولت ترامپ در دوره دوم ریاستجمهوری خود دانشگاهها را بر سر موضوعاتی مانند اعتراضات حامی فلسطین، برنامههای تنوع و سیاستهای دیگر با تحقیقات و تهدیدهای مالی تحت فشار قرار داده است. دولت همچنین در مواردی ویزای دانشجویان خارجی حاضر در اعتراضات حامی فلسطین را لغو کرده است.
اجرای سختگیرانهتر مقررات CPT اکنون به همین فضای سختگیرانهتر درباره دانشگاهها، مهاجرت و دانشجویان خارجی اضافه شده است.
برای دانشجوی ایرانی، نتیجه مجموعه این سیاستها از هر تصمیم بهتنهایی مهمتر است: ورود بسیاری از متقاضیان تازه ایرانی به آمریکا از قبل با محدودیت جدی مواجه شده و حالا برای بخشی از ایرانیانی که پیشتر وارد دانشگاههای این کشور شدهاند، یکی از پلهای میان کلاس درس و محیط کار نیز باریکتر شده است.
درهای کارآموزی دانشجویان خارجی در آمریکا بسته نشده، اما برای بخشی از آنها عبور از این در دیگر به آسانی گذشته نخواهد بود.
به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید
