گذشته باشکوه نقاشی ایرانی

   دیتس به‌ویژه به ادبیات ترکی علاقه داشت. با این حال، افق دید او بسیار فراتر از ترکی عثمانی بود چرا که او در جست‌وجوی ریشه‌های زبان ترکی در میان زبان‌های ترکی رایج در ترکستان نیز برآمد. نسخه‌های خطی متعدد به زبان‌های جغتایی و اوغوزی که در مجموعه او وجود دارد، گواهی بر این علاقه است. این آلبوم‌ها شامل حدود ۴۵۰ اثر هستند. علاوه بر نقاشی‌ها و طراحی‌ها، آثاری همچون خوشنویسی‌ها، کلیشه‌های چوبی (چاپ‌نقش‌های چوبی) و حکاکی‌ها نیز در میان آنها به چشم می‌خورد که از ایران، ترکیه، چین و اروپا گرد آمده‌اند و قدمت‌شان از اواخر قرن سیزدهم تا اواخر قرن هجدهم می‌رسد. برخی از نگارگری‌ها برگرفته از نسخه‌های خطی مصور متعلق به دوره‌های پیشین هستند. در حالی که شماری دیگر مطالعات یا طراحی‌های اولیه‌ای محسوب می‌شوند که برای انتقال روی مواد و بسترهای دیگر (برای نمونه منسوجات) تهیه شده‌اند. شمار قابل‌توجهی از این تصاویر را می‌توان به دوران مغول یا عصر ایلخانی در ایران نسبت داد. گروهی دیگر از تصاویر و به‌ویژه طراحی‌ها، متعلق به روزگار تیموریان هستند. آلبوم‌ها به دلیل خاستگاهشان در استانبول، اغلب با نام «آلبوم‌های سرای» نیز شناخته می‌شوند، به همراه مجموعه‌ای از کتاب‌ها و نسخه‌های خطی، در قالب میراثی در اختیار کتابخانه برلین قرار گرفته است.

 کتاب «از تاریخ شاهان تا حکایت مردمان: نقاشی‌های ایرانی در مرقعات دیتس» مجموعه‌ای از چهار مقاله پژوهشی با ترجمه آزاده لطیف‌کار است. این کتاب توسط انتشارات نشر نی در مجموعه «در اقلیم هنر» منتشر شده و شامل چهار پژوهش از دیوید راکسبرو، چارلز ملویل، برنارد اکین و کارن رودانتس می‌شود. مقالات کتاب با رویکردهای متفاوت تاریخی، نسخه‌شناختی و هنری به بازشناسی زمینه شکل‌گیری نگاره‌ها و پیوند میان متن و تصویر می‌پردازند. این مجموعه چشم‌اندازی از تنوع موضوعی نقاشی ایرانی در قرن هشتم هجری ارائه می‌کند که این قرن از اهمیت بسیاری در تکوین هنر نقاشی ایرانی برخوردار است.

  …