چرا بدعهدی آمریکا اصل مذاکره را بی‌فایده نمی‌کند؟

یکی از اصلی‌ترین استدلال‌های مخالفان دیپلماسی این است که آمریکا قابل اعتماد نیست. آنان به خروج واشنگتن از توافق‌های گذشته، نقض تفاهم اسلام‌آباد و اجرا نشدن تعهدات طرف مقابل اشاره می‌کنند و می‌پرسند: وقتی ایالات متحده به تعهدات خود پایبند نمی‌ماند، مذاکره چه فایده‌ای دارد؟

بخش نخست این استدلال درست است. آمریکا بارها نشان داده که ممکن است تحت تأثیر تحولات داخلی، فشار لابی‌های صهیونیستی یا تغییر محاسبات راهبردی، از تعهدات خود فاصله بگیرد. اما نتیجه‌ای که از این واقعیت گرفته می‌شود، الزاماً صحیح نیست. بدعهدی آمریکا ضرورت احتیاط در مذاکره را ثابت می‌کند، نه بی‌فایده بودن اصل آن. ۱. مذاکره براساس اعتماد شکل نمی‌گیرد

گفت‌وگو با دوست و متحد بر پایه اعتماد متقابل انجام می‌شود؛ اما مذاکره با دشمن دقیقاً به این دلیل ضرورت می‌یابد که میان دو طرف اعتماد وجود ندارد. اگر ایران و آمریکا به یکدیگر اعتماد داشتند، اساساً نیازی به میانجی، تضمین، جدول زمانی و سازوکار نظارت نبود.

مذاکره ابزاری برای مدیریت اختلاف میان بازیگرانی است که نسبت به هم بدبین‌اند. بنابراین، پاسخ به بدعهدی آمریکا، ترک میز مذاکره نیست؛ بلکه طراحی توافقی است که امکان نقض عهد را کاهش داده و هزینه آن را افزایش دهد. در سیاست خارجی، کشورها بر پایه خوش‌بینی تصمیم نمی‌گیرند، بلکه منافع و محاسبه هزینه و فایده را ملاک قرار می‌دهند. ۲. بررسی گزینه‌های جایگزین دیپلماسی

منتقدان مذاکره معمولاً درباره عهدشکنی واشنگتن سخن می‌گویند، اما کمتر توضیح می‌دهند که راهکار جایگزین چیست. اگر دیپلماسی کنار گذاشته شود، تنها دو وضعیت باقی می‌ماند: بازگشت به جنگ یا استمرار وضعیت «نه جنگ، نه صلح». جنگ می‌تواند خسارت‌های جبران‌ناپذیری به کشور تحمیل کند. وضعیت فرسایشی کنونی نیز بدون هزینه نیست؛ ادامه تحریم‌ها، نااطمینانی اقتصادی و آماده‌باش دائمی، به‌تدریج توان جامعه را تضعیف می‌کند. مقام معظم رهبری نیز بر ضرورت پایان‌دادن به این شرایط تأکید کرده‌اند. بنابراین، نفی مذاکره بدون ارائه راهکاری عملی، سیاست کارآمدی محسوب نمی‌شود. ۳. درس‌های معتبر از تفاهم اسلام‌آباد …