نقد مدرنیته نفتی

    مریم شهبازی گروه کتاب/  مُنیف، از مشهورترین ادبای جهان عرب در قرن بیستم، دانش‌‌آموخته سوربن و دارای دکتری اقتصاد نفت از دانشکده اقتصاد بلگراد است که توانست واقعیت‌های اجتماعی و کشمکش‌های سیاسی کشورهای عربی را در نوشته‌هایش منعکس کند. پنج‌گانه «شهرهای نمک» با عناوین «سرگردانی»، «شکاف»، «شب و روز»، «بادیه تاریکی» و» در راه مانده» از سوی انتشارات عبارت منتشر شده‌ است. در این گفت‌وگو، نبهانی از چرایی ترجمه این رمان، ویژگی‌های فرمی و موضوعی جهان داستانی این نویسنده و اقتصاددان شهیر سعودی و چالش‌های بازآفرینی زبان بادیه سخن می‌گوید. از امل نبهانی پیش‌تر نیز آثاری چون «فرانکشتاین در بغداد» (احمد سعداوی)، «در خان الخلیلی اتفاق افتاد» (نجیب محفوظ) و «آدمکش‌ها» (ضیاء خالدی) به فارسی ترجمه و منتشر شده است.

 

  عبدالرحمن منیف چه جایگاهی در ادبیات مدرن عرب دارد و چطور شد که برای ترجمه، سراغ مهم‌ترین و در عین حال مناقشه‌برانگیزترین اثر او، یعنی مجموعه پنج‌جلدی «شهرهای نمک» رفتید؟

عبدالرحمن منیف از مهم‌ترین رمان‌نویسان عرب در نیمه دوم قرن بیستم است. اهمیت او فقط به جایگاهش در تاریخ رمان عرب محدود نمی‌شود؛ او از معدود نویسندگانی ا‌ست که توانست تحولات اقتصادی و سیاسی خاورمیانه را به تجربه‌ای عمیقاً انسانی و ادبی تبدیل کند. «شهرهای نمک» هم از بلندپروازانه‌ترین تجربه‌های رمان‌نویسی عرب است؛ اثری که در آن تاریخ، جامعه، اقتصاد و سرنوشت انسان‌ها در هم تنیده‌اند. انتخاب این مجموعه برای ترجمه از علاقه دیرینه‌ام به ادبیات عرب و اعتقادم به ضرورت معرفی منیف به مخاطب ایرانی سرچشمه می‌گرفت. حالا که ترجمه هر پنج جلد به پایان رسیده و آخرین جلد آن نیز منتشر شده، فکر می‌کنم اهمیت این کار فراتر از ترجمه یک مجموعه رمان است. این مجموعه امکان شناخت بخشی کمتر شناخته‌شده از تاریخ و تجربه اجتماعی خاورمیانه را برای خواننده فارسی‌زبان فراهم می‌کند.

  …