شتاب هوش مصنوعی و گسل‌های پنهان زیست‌بوم دیجیتال - تسنیم

مهرداد بذرپاش وزیر راه و شهرسازی دولت سیزدهم در مطلبی برای خبرگزاری تسنیم نوشت:

جهان وارد عصر شتابان هوش مصنوعی شده است. در حالی که سرمایه‌گذاری‌های خطرپذیر در زیرساخت‌های محاسباتی به قله‌های تاریخی رسیده‌اند و فراگیری ابزارهای دیجیتال سرعتی بی‌سابقه به خود گرفته است، یک گسست عمیق ساختاری در دو جبهه پدیدار شده است: شکاف فزاینده میان بنگاه‌های بزرگ و شرکت‌های کوچک و متوسط (SMEs) در به‌کارگیری هوش مصنوعی و گسل جمعیتی نگران‌کننده میان نسل جوان و کهنسالان در بهره‌مندی از این فناوری‌ها.

هم‌زمان با این دوگانگی‌ها، محدودیت‌های انرژی در مراکز داده و بازپیکربندی مالکیت کابل‌های زیردریایی جهان، ستون فقرات فیزیکی اقتصاد داده را با چالش‌های ژئوپلیتیک و اقلیمی روبه‌رو کرده است. این یادداشت به واکاوی پنج محور اصلی این تحول و دلالت‌های سیاستی آن برای تصمیم‌گیران کشور می‌پردازد:

شکاف دیجیتال بنگاهی

بررسی شاخص‌های نفوذ فناوری‌های بنیادین میان بنگاه‌های اقتصادی، حکایت از یک پارادوکس آشکار در تحول دیجیتال دارد. برخلاف دهه‌های گذشته که دسترسی به فناوری‌های ارتباطی روندی کم‌وبیش عمومی را طی می‌کرد، فناوری‌های پیشران کنونی روندی طبقاتی یافته‌اند.

نمودار (1). نرخ به‌کارگیری رایانش ابری، تحلیل کلان‌داده‌ها و هوش مصنوعی در شرکت‌ها در کشورهای مختلف

زیست بوم دیجیتال (براساس اندازه شرکت در سال 2025)

یافته‌ها حاکی از آن است که فناوری رایانش ابری به لطف بلوغ بازار و مدل‌های تجاری انعطاف‌پذیر، موفق شده به مرز همگانی‌شدن نزدیک شود. اما در توسعه هوش مصنوعی، یک شکاف عمیق به چشم می‌خورد: 52.1 درصد از شرکت‌های بزرگ، فناوری‌های هوش مصنوعی را در فرایندهای کاری، پشتیبانی تصمیم و توسعه محصول ادغام کرده‌اند. در نقطه مقابل، این رقم برای مجموع بنگاه‌های اقتصادی تنها 20.3 درصد است.

مدل‌سازی‌های اقتصادسنجی نشان می‌دهد که اگرچه شکاف فناوری رایانش ابری تا پایان دهه جاری تقریباً از بین خواهد رفت، اما منحنی نفوذ هوش مصنوعی مسیری کاملاً واگرا دارد. تا سال 2030، نفوذ هوش مصنوعی در شرکت‌های بزرگ به بیش از 81 درصد خواهد رسید، در حالی که میانگین نفوذ در کل شرکت‌ها حول 44 درصد محدود می‌ماند. …