بررسی رتبه دانشگاههای ایرانی حاضر در رتبهبندی شانگهای ۲۰۲۶ نشان میدهد که از بین ۶ دانشگاه حاضر در این رتبهبندی ۴ دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، شهید بهشتی و صنعتی شریف دچار افت رتبه حدود ۱۰۰ پلهای (یک بازه رتبه) شدهاند.
دانشگاه تربیت مدرس افت رتبه حدود ۲۰۰ پلهای (دو بازه رتبه) داشته است و از بازه رتبه ۸۰۰-۷۰۱ در سال ۲۰۲۵ به بازه رتبه ۱۰۰۰-۹۰۱ سقوط کرده است. دانشگاه صنعتی امیرکبیر نیز که در رتبهبندی ۲۰۲۵ از فهرست شانگهای حذف شده بود، مجدد به این رتبهبندی بازگشته است.
تعداد دانشگاههای حاضر در رتبهبندی شانگهای ۲۰۲۶ نسبت به سال گذشته ثابت مانده است، ولی روند تعداد دانشگاههای ایرانی در این نظام رتبهبندی نسبت به سالهای پیش از ۲۰۲۵ نزولی بوده است؛ به طوری که از سال ۲۰۱۹ که ایران ۱۳ دانشگاه در رتبهبندی شانگهای داشت، در حال حاضر تعداد دانشگاههای ایرانی در این فهرست تقریباً نصف شده است.
این نظام رتبهبندی از ۶ سنجه برای رتبهبندی دانشگاههای جهان استفاده میکند و دانشگاهها را بر اساس تعداد برندگان نوبل و مدال فیلدز میان استادان و دانشآموختگان، تعداد پژوهشگران پراستناد، تعداد مقالات منتشرشده در مجلات معتبر نیچر و ساینس، تعداد کل مقالات علمی نمایهشده در وب آو ساینس و در نهایت عملکرد علمی دانشگاه به ازای تعداد اعضای هیئتعلمی (عملکرد سرانه) رتبهبندی میکند.
دانشگاه علوم پزشکی تهران بیشترین افت را در کاهش پژوهشگران پر استناد داشته است. همزمان در سنجه مقالات نیچر و ساینس نیز دچار کاهش شده و امتیاز مقالات وب آو ساینس این دانشگاه نیز کاهش یافته است. عملکرد سرانه اعضای هیئتعلمی نیز در دانشگاه علوم پزشکی تهران با کاهش روبهرو بوده و همین باعث افت ۱۰۰ پلهای این دانشگاه شده است.
دانشگاه تهران در سنجه دانشآموختگان برنده جوایز نوبل و فیلدز اندکی کاهش داشته و در نشریات نیچر و ساینس نیز تغییری نداشته است؛ اما امتیاز سنجه مقالات وب آو ساینس و همچنین امتیاز سنجه عملکرد سرانه اعضای هیئتعلمی دچار کاهش شده است.
دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در تمامی سنجهها کاهش داشته است. دانشگاه شریف از نظر دانشآموختگان برنده جوایز نوبل و فیلدز دچار اندکی کاهش شده و در سنجه مقالات نیچر و ساینس ثابت مانده است، ولی در انتشار مقالات وب آو ساینس و عملکرد سرانه اعضای هیئتعلمی کاهش داشته است.
دانشگاه تربیت مدرس بیشترین کاهش را در سنجه پژوهشگران پر استناد داشته است. این دانشگاه در این سنجه در سال ۲۰۲۵ امتیاز ۶.۶ را داشت، اما در سال ۲۰۲۶ این امتیاز به صفر رسیده است. در مقابل در نشریات نیچر و ساینس بهبود داشته است و امتیاز سنجه نشریات وب آو ساینس و عملکرد سرانه نیز کاهش یافته است. به همین ترتیب دانشگاه تربیت مدرس از بازه رتبه ۸۰۰-۷۰۱ در سال ۲۰۲۵ به بازه رتبه ۱۰۰۰-۹۰۱ سقوط کرده است.
به گزارش ایسنا، در مجموع، نتایج رتبهبندی شانگهای ۲۰۲۶ نشان میدهد ثبات در تعداد دانشگاههای ایرانی حاضر در جمع هزار دانشگاه برتر، ثبات جایگاه علمی آنها را نشان نمیدهد؛ چرا که پنج دانشگاه حاضر در این فهرست نسبت به سال گذشته با افت رتبه مواجه شدهاند و تنها ورود دوباره دانشگاه صنعتی امیرکبیر توانسته ترکیب این فهرست را حفظ کند.
افت امتیاز در شاخصهایی مانند پژوهشگران پراستناد، تعداد مقالات نمایهشده در وب آو ساینس و عملکرد علمی سرانه، در کنار کاهش امتیاز برخی دانشگاهها در نیچر و ساینس، از مهمترین تغییرات مشاهدهشده است. از سوی دیگر، روند بلندمدت نیز نشان میدهد حضور ایران در این رتبهبندی کاهش یافته و تعداد دانشگاههای کشور از ۱۳ دانشگاه در سال ۲۰۱۹ به ۶ دانشگاه در سال ۲۰۲۶ رسیده است. این موضوع نشان میدهد چالش ایران فقط حفظ تعداد دانشگاههای حاضر در این فهرست نیست، بلکه ارتقای جایگاه و تقویت کیفیت پژوهش در شاخصهای مورد تأکید این نظام رتبهبندی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
