بازار
اهمیت این پرسش‌ها زمانی بیشتر می‌شود که به تحولات پیش از حادثه توجه کنیم. بر اساس اطلاعات مطرح‌شده در این یادداشت، تفاهم‌نامه اسلام‌آباد در ۲۸ خردادماه ۱۴۰۵، با تأیید تصمیم شورای عالی امنیت ملی و اجازه امضای رهبری نظام، به امضا رسیده بود. با اینحال، حادثه نفت‌کش‌ها در شرایطی رخ داد که انتظار می‌رفت مسیر کاهش تنش و فراهم شدن زمینه برای تداوم صادرات نفت دنبال شود. پس از این حادثه نیز دونالد ترامپ در اجلاس سران ناتو در آنکارا از تفاهم‌نامه ترک مخاصمه با ایران خارج شد.
این هم‌زمانی، به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که حمله به نفت‌کش‌ها علت خروج آمریکا از تفاهم‌نامه بوده است؛ اما به‌اندازه‌ای اهمیت دارد که ضرورت بررسی دقیق تصمیم‌گیری‌ها و پیامدهای آن را مطرح کند.
تنگه هرمز را بستیم تا نفت بفروشیم؟
رئیس دانشگاه عالی دفاع ملی در مصاحبه‌ای با صداوسیما در ۴ مهرماه ۱۴۰۵ اعلام کرد که ایران از ۲۹ فروردین تا ۲۵ خرداد، حدود ۴۵ روز امکان صادرات نفت نداشته است. به گفته او، از مجموع ۱۱۵ میلیون بشکه نفت موجود در خلیج فارس، حدود ۹۰ میلیون بشکه به فروش رسیده است.
وی همچنین توضیح داده است که عرضه حجم بزرگی از نفت در مدت کوتاه، قدرت چانه‌زنی فروشندگان را کاهش داد و خریداران خواهان قیمت‌های پایین‌تری شدند. به گفته وی، پس از فروش مجدد محموله‌ها با قیمت بالاتر، درآمد حاصل به کشور بازگشت و ذخایر ایران تقویت شد.
این اظهارات، فارغ از صحت و سقم جزئیات آن، پرسش مهمی را پیش می‌کشد: اگر پس از امضای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد زمینه برای فروش نفت فراهم شده بود، چرا در ۱۶ تیرماه به سه نفتکش حمله شد؟ آیا این اقدام با محاسبات اقتصادی و ملاحظات مربوط به صادرات نفت سازگار بود؟ چه ارزیابی امنیتی پشت این تصمیم قرار داشت و آیا پیامدهای احتمالی آن برای صادرات نفت و روابط خارجی کشور پیش‌بینی شده بود؟ …
