محمدرضا جلاییپور در نقد سخنان محمدجعفر قائمپناه درباره نسبت میان غنیسازی و هزینههای جنگ نوشته است که موازنه میان جان فرمانده کل قوا یا معیشت مردم با «حق غنیسازی»، منطقی سخیف و آغاز یک شیب لغزنده است؛ شیبی که میتواند به واگذاری توان موشکی، نفوذ منطقهای و حتی تمامیت ارضی بینجامد. این نقد، هرچند میکوشد بر اهمیت مؤلفههای قدرت ملی تأکید کند، خود بر چند خلط مفهومی و استدلالی بنا شده است.
نخست آنکه بیش از نشاندادن یک «شیب لغزنده» در سخن قائمپناه، خود بر همان مغالطه تکیه دارد. از یک گزاره شرطی و محدود درباره غنیسازی، بیآنکه سازوکار علّی مشخصی ارائه شود، به واگذاری توان موشکی، تنگه هرمز، منابع زیرزمینی و تمامیت ارضی میرسد. برای اثبات شیب لغزنده باید نشان داد یک تصمیم چگونه و از چه مسیری، تصمیمهای بعدی را ناگزیر میکند. کنار هم چیدن فهرستی از مؤلفههای قدرت، جای این استدلال را نمیگیرد.
اشکال دوم، خلط هدف و ابزار است. تمامیت ارضی، امنیت و استقلال کشور اهداف ملیاند؛ غنیسازی، توان موشکی و ائتلافهای منطقهای ابزارهای تحقق این اهدافاند. ابزارها مهماند، اما ارزش و کارآمدیشان باید در نسبت با هدف سنجیده شود. اگر هر ابزار به ارزشی مستقل، مقدس و بیرون از دایره ارزیابی تبدیل شود، اساساً جایی برای راهبرد و سیاستگذاری باقی نمیماند.
حتی «حق غنیسازی»، «توانایی فنی غنیسازی» و «سطح و نحوه اعمال این حق» نیز سه مفهوم یکسان نیستند. کشورها ممکن است بدون صرفنظرکردن از حق یا نابودکردن ظرفیت فنی خود، درباره سطح، زمان یا دامنه بهرهبرداری از آن تصمیمهای … …
