گندم، مهمترین محصول زراعی در سبد غذایی ایرانیان است و تغییرات تولید آن مستقیماً بر تأمین آرد، نان، ذخایر راهبردی و میزان نیاز کشور به واردات اثر میگذارد. با این حال، ثبت یک رکورد تولید بهتنهایی به معنای خودکفایی پایدار نیست؛ زیرا تداوم این وضعیت به عواملی چون میزان خرید تضمینی، پرداخت بهموقع مطالبات کشاورزان، کیفیت بذر، تأمین کود و نهاده، بهرهوری آب و شرایط بارش در سالهای آینده وابسته است.
روندی نوسانی در پنج سال اخیر
آمارهای رسمی نشان میدهد تولید گندم ایران در سالهای اخیر مسیری یکنواخت نداشته است. میزان تولید این محصول در سال ۱۴۰۰ حدود ۹ میلیون تن بود؛ رقمی که در سال ۱۴۰۱ به ۱۳ میلیون تن افزایش یافت. تولید گندم در سال ۱۴۰۲ به ۱۴ میلیون تن رسید، اما در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ بهترتیب حدود ۱۳ میلیون تن و ۱۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تن ثبت شد. بر این اساس، تولید ۱۴.۱ میلیون تنی امسال، نسبت به سال گذشته حدود ۶۰۰ هزار تن افزایش نشان میدهد و از رکورد ثبتشده در سال ۱۴۰۲ نیز عبور کرده است.
این ارقام از یکسو ظرفیت تولید گندم در کشور را نشان میدهد و از سوی دیگر، نوسان چندساله آن یادآور میشود که کشاورزی ایران همچنان بشدت تحتتأثیر وضعیت اقلیمی و دسترسی به آب قرار دارد. نمودار پیوست نیز روند بلندمدت تولید گندم را نشان میدهد. روندی که از سطوح پایینتر در دهههای گذشته، به محدوده بیش از ۱۳ و ۱۴ میلیون تن در سالهای اخیر رسیده است. البته در این مسیر، دورههای افت و خیز نیز کاملاً قابل مشاهده است. به بیان دیگر، رشد تولید در بلندمدت اتفاق افتاده، اما پایداری آن هنوز نیازمند تقویت زیرساختهای تولید و کاهش آسیبپذیری در برابر خشکسالی است.
رکوردی در دل کمآبی …
