این پرسش از آن جهت اهمیت بیشتری پیدا می کند که کیفیت بنزین پیش از این نیز به یکی از دغدغه های جدی رانندگان تبدیل شده بود و رکنا نیز در گزارشی به آن پرداخت؛ رانندگانی که از جست و جو برای بنزین یورو ۴ در جایگاه ها تا نگرانی درباره سلامت موتور و سیستم سوخت رسانی خودروهای خود سخن می گفتند. اکنون، تأیید استفاده از متانول در ترکیب بنزین تولیدی پالایشگاه ستاره خلیج فارس، این بحث را وارد مرحله تازه ای کرده است. متانول در بنزین؛ افزایش تولید به چه قیمتی؟
گزارش های منتشرشده در روزهای اخیر نشان می دهد پالایشگاه ستاره خلیج فارس استفاده از متانول را به عنوان بخشی از فرآیند ترکیب سوخت آزمایش و عملیاتی کرده است. در گزارش های رسمی و نزدیک به مجموعه پالایشگاه، از استفاده کنترل شده متانول و حتی درصدهای متفاوتی از ترکیب آن سخن گفته شده و هدف این اقدام، افزایش ظرفیت و تثبیت تولید بنزین عنوان شده است. بر اساس یکی از گزارش ها، استفاده از متانول در فرآیند بلندینگ، تولید روزانه این پالایشگاه را به حدود ۴۹ میلیون لیتر رسانده است.
مدیرعامل پالایشگاه ستاره خلیج فارس نیز در واکنش به نگرانی ها اعلام کرده است که این اقدام پس از مطالعات و آزمایش های فنی انجام شده و استفاده از متانول به عنوان جزء اکسیژنه سوخت، در کشورهای دیگر نیز تجربه شده است. در یکی از گزارش های منتشرشده، میزان استفاده عملیاتی حدود نیم درصد حجمی عنوان شده، در حالی که گزارش دیگری از امکان استفاده تا سقف ۳ درصد خبر می دهد؛ همین تفاوت در ارقام، خود ضرورت شفاف سازی رسمی و دقیق درباره درصد واقعی متانول در بنزین توزیعی را دوچندان می کند.
مسئله اصلی اما فقط این نیست که «متانول اضافه شده یا نه». پرسش مهم تر این است که این ترکیب با چه نسبتی، بر اساس چه استانداردی، برای چه خودروهایی و در کدام مناطق کشور توزیع می شود؟ هشدار درباره خوردگی؛ پاسخ چه کسی است؟
انجمن خودروسازان ایران پیش از این نسبت به استفاده از متانول در سوخت هشدار داده و اعلام کرده بود که این ماده می تواند در برخی شرایط بر اجزای سیستم سوخت رسانی از جمله باک، فیلتر، پمپ بنزین، لوله های فلزی، واشرها و قطعات پلاستیکی اثرگذار باشد.
در مقابل، پالایشگاه ستاره خلیج فارس تأکید دارد استفاده کنترل شده و مطابق استاندارد، آسیب زا نیست و نمونه های استفاده از ترکیبات الکلی در سوخت در دیگر کشورها نیز وجود دارد. اما دقیقاً همین جا یک خلأ بزرگ وجود دارد: در این اختلاف روایت، مرجع مستقل داوری کجاست؟
اگر انجمن خودروسازان درباره احتمال خوردگی هشدار می دهد و پالایشگاه از بی خطر بودن ترکیب کنترل شده سخن می گوید، مردم حق دارند نتایج آزمایش های مستقل و قابل انتشار را ببینند؛ آزمایش هایی که مشخص کند بنزین حاوی متانول در شرایط واقعی، چه تأثیری بر خودروهای موجود در ناوگان ایران دارد.
این موضوع در ایران اهمیت مضاعف دارد، زیرا بخش بزرگی از ناوگان خودرویی کشور قدیمی است و کیفیت قطعات، وضعیت فرسودگی خودروها و استاندارد سیستم های سوخت رسانی یکسان نیست. بنابراین حتی اگر یک ترکیب در شرایط آزمایشگاهی یا برای خودروهای جدید استاندارد باشد، باید مشخص شود در مواجهه با ناوگان واقعی کشور چه تبعاتی دارد. سؤال بزرگ تر؛ بنزین ستاره خلیج فارس کجا توزیع می شود؟
یکی از مهم ترین ابهامات، محل توزیع بنزین تولیدی پالایشگاه هاست. راننده ای که وارد جایگاه می شود، معمولاً نمی داند سوختی که دریافت می کند از کدام پالایشگاه آمده، با چه ترکیبی تولید شده و آیا در مسیر انتقال یا ذخیره سازی با فرآیند اختلاط دیگری مواجه شده است.
این مسئله اکنون با ورود متانول به بنزین اهمیت بیشتری پیدا می کند. اگر قرار است بخشی از بنزین تولیدی یک پالایشگاه دارای ترکیب متفاوتی باشد، آیا مصرف کننده حق ندارد بداند این بنزین در کدام استان ها و جایگاه ها عرضه می شود؟
در واقع، نبود شفافیت در زنجیره توزیع، یک نگرانی ساده را به بی اعتمادی عمومی تبدیل می کند. اگر کیفیت سوخت قابل دفاع است، چرا نباید اطلاعات آن در دسترس مردم باشد؟ چرا راننده نتواند با مراجعه به یک سامانه مشخص، منشأ سوخت و مشخصات کیفی آن را مشاهده کند؟ کمبود بنزین و وسوسه افزایش تولید به هر شکل ممکن
موضوع متانول را نمی توان جدا از بحران تأمین بنزین تحلیل کرد. ایران با افزایش مصرف، محدودیت ظرفیت تولید و دشواری تأمین سوخت مورد نیاز مواجه است. از سوی دیگر، بنزین وارداتی نیازمند منابع ارزی است و فشار ناشی از تأمین سوخت، دولت را به سمت بررسی تغییرات در نرخ و سهمیه سوق داده است.
در چنین شرایطی، استفاده از متانول را می توان بخشی از تلاش برای افزایش یا تثبیت تولید داخلی دانست. اما اینجا یک دوگانه مهم شکل می گیرد: آیا کشور برای کاهش فشار واردات و جبران کسری بنزین، ناچار به استفاده از ترکیباتی می شود که درباره آثار بلند مدت آن ها بر خودروهای موجود هنوز برای افکار عمومی شفاف سازی کافی نشده است؟
افزایش تولید، به خودی خود نمی تواند تنها معیار موفقیت باشد. اگر تولید بیشتر با افزایش هزینه های تعمیر و نگهداری خودرو، کاهش عمر قطعات یا ایجاد نگرانی درباره کیفیت همراه شود، بخشی از هزینه ای که دولت در واردات صرفه جویی می کند، ممکن است به مصرف کننده منتقل شود. مردم نباید هم پول بنزین گران تر را بدهند، هم هزینه کیفیت نامعلوم را
در گزارش قبلی رکنا درباره احتمال افزایش قیمت بنزین، این پرسش مطرح شد که آیا در شرایط تورمی موجود، افزایش قیمت بنزین بار دیگری بر دوش خانوارها خواهد گذاشت یا خیر.
اکنون باید یک پرسش مکمل نیز مطرح شود: اگر قیمت بنزین تغییر کند، تکلیف کیفیت آن چیست؟
سیاست گذار نمی تواند تنها از مردم انتظار داشته باشد هزینه بیشتری برای بنزین بپردازند، اما در مقابل، درباره کیفیت، ترکیب و منشأ همان سوخت اطلاعات روشنی ارائه نکند. مردم اگر قرار است سهمیه محدودتری داشته باشند یا بنزین آزاد را با قیمت بالاتری خریداری کنند، حق دارند بدانند محصولی که می خرند مطابق چه استانداردی تولید شده است.
در واقع، بحث قیمت و کیفیت را نمی توان از هم جدا کرد. بنزین یک کالای مصرفی عادی نیست؛ مستقیماً با سلامت خودرو، هزینه تعمیرات، مصرف سوخت، آلودگی هوا و زندگی روزمره میلیون ها شهروند ارتباط دارد. آیا متانول راه حل اضطراری است یا بخشی از یک سیاست پایدار؟
استفاده از متانول می تواند از نگاه تولیدکننده، راهی برای افزایش حجم سوخت و استفاده از ظرفیت های موجود باشد. اما تفاوت زیادی وجود دارد میان یک راهکار اضطراری برای عبور از کمبود و یک سیاست پایدار در تولید سوخت.
اگر متانول قرار است به طور گسترده وارد سبد بنزین کشور شود، باید چند سؤال به طور رسمی پاسخ داده شود:
درصد دقیق متانول در بنزین تولیدی چقدر است؟
این درصد در همه محموله ها یکسان است یا تغییر می کند؟
مرجع ناظر بر کیفیت این ترکیب کدام نهاد است؟
استاندارد ملی دقیق مورد استناد چیست؟
آیا تمام خودروهای داخلی و خارجی موجود در کشور با این ترکیب سازگارند؟
نتایج آزمون های بلند مدت روی خودروهای فرسوده چیست؟
بنزین حاوی متانول در کدام مناطق و جایگاه ها توزیع می شود؟
در صورت بروز خسارت احتمالی به سیستم سوخت رسانی خودرو، مسئولیت با چه نهادی خواهد بود؟
این ها پرسش هایی نیست که بتوان آن ها را صرفاً با تأکید بر «مطالعات فنی» پاسخ داد. جامعه نیازمند انتشار داده، گزارش آزمایش و نظارت مستقل است. خطر تبدیل «کیفیت» به قربانی کمبود
تجربه بحران های اقتصادی نشان می دهد وقتی تأمین یک کالا به مسئله ای فوری تبدیل می شود، کیفیت ممکن است به تدریج به اولویتی ثانویه تبدیل شود. درباره بنزین نیز این خطر وجود دارد که در رقابت میان «تأمین حجم بیشتر» و «حفظ کیفیت»، کفه ترازو به سمت افزایش تولید سنگین شود.
اما چنین سیاستی می تواند در بلند مدت هزینه زا باشد. اگر کیفیت سوخت به هر دلیل موجب افزایش استهلاک خودروها شود، هزینه آن فقط در تعمیرگاه ها باقی نمی ماند؛ بر قیمت حمل و نقل، هزینه خانوار و حتی تورم نیز اثر خواهد گذاشت.
از سوی دیگر، نبود شفافیت درباره منشأ و کیفیت بنزین می تواند به شکل گیری بازار غیررسمی اطلاعات و شایعات دامن بزند؛ همان وضعیتی که امروز نیز بخشی از رانندگان را به جست و جوی «جایگاه بنزین بهتر» واداشته است، بدون آنکه معیار رسمی و قابل اتکایی در اختیار داشته باشند. ستاره خلیج فارس باید شفاف تر پاسخ دهد
ورود متانول به بنزین ستاره خلیج فارس الزاماً به معنای آسیب قطعی به خودروها نیست؛ همان طور که استفاده از یک ترکیب جدید نیز صرفاً با هشدارهای کلی نمی تواند محکوم شود. اما تأیید استفاده از متانول، پایان بحث نیست؛ آغاز یک مطالبه جدی برای شفافیت است.
اگر این اقدام واقعاً مطابق استاندارد، تحت نظارت و بدون آسیب به خودروها انجام شده، بهترین راه برای پایان دادن به نگرانی ها انتشار اطلاعات کامل است: درصد ترکیب، نتایج آزمون های فنی، استانداردهای مورد استناد، سازگاری با خودروهای داخلی و خارجی و مناطق توزیع.
در غیر این صورت، جامعه با یک تناقض روبه رو خواهد شد: از یک سو به مردم گفته می شود کشور با محدودیت تولید و دشواری واردات مواجه است و برای مدیریت این وضعیت باید در نرخ و سهمیه بنزین تغییراتی ایجاد شود؛ از سوی دیگر، همان مردم نمی دانند بنزینی که قرار است با شرایط جدید دریافت کنند، دقیقاً چه کیفیت و چه ترکیبی دارد.
شاید مسئله امروز فقط این نباشد که بنزین گران می شود یا سهمیه کم می شود؛ مسئله این است که آیا در آینده، کیفیت بنزین نیز قربانی بحران تأمین خواهد شد؟
و شاید مهم ترین سؤال این باشد: اگر مردم قرار است برای هر لیتر بنزین بیشتر پول بدهند، آیا حق ندارند دقیقاً بدانند در باک خود چه می ریزند؟ پایان خبر / رکنا / کدخبر 1240821
اخبار وبگردی را در اینجا بخوانید: فیلم / نیوشا ضیغمی : اگر میتونستم بخش بزرگی از زندگیم رو کلا پاک می کردم اما نمی تونم بگم چیرو ؟! مشاهده خبر خبر ویژه افزایش قیمت بنزین در سایه تورم 88 درصدی؛ آیا اکنون زمان گرانی بنزین است؟ / مردم هزینه ناکارآمدی خودروسازان را می پردازند چرا کیفیت بنزین به دغدغه این روزهای رانندگان تبدیل شده است؟ / از جستجوی بنزین یورو 4 در جایگاه های تهران تا نگرانی درباره سلامت موتور خودرو
