هدف از این طرح کاهش هزینهها، تسریع ترانزیت بار و دور زدن گلوگاههای دریایی به خصوص تنگه هرمز است که در ماههای اخیر به دلیل اختلافات و درگیریهای ایران و آمریکا تا حدی ناامن شده است. اما آیا این طرح در صورت اجرا به ضرر ایران خواهد بود؟ کریدورهای جدید؛ تهدیداتی جدی برای تنگه هرمز
برخی تحلیلگران معتقدند این کریدور به ضرر ایران تمام خواهد شد. کریدور سرزمین سبز میتواند از طریق خشکی، سواحل عمان را به سواحل عربستان متصل کند و از این طریق، کالاهایی را که قادر به ترانزیت از طریق خلیج فارس نیستند، از خشکی عبور دهد. این به معنی کاهش اهمیت استراتژیک و اقتصادی تنگه هرمز خواهد بود و میتواند دست ایران را در تقابل یا حتی چانهزنی با آمریکا خالی کند.
در همین زمینه، لندون درنتز، معاون انرژی و زیرساخت شورای آتلانتیک در مقالهای برای پایگاه این اندیشکده نوشت: ممکن است اهرم فشار ایران در آینده تحلیل برود. درنتز در مقاله خود ادعا میکند که تهران محاسبه کرده است که جهان نمیتواند اختلال طولانی در آبراه تنگه هرمز را تحمل کند و ناچار خواهد شد برای بازگشایی آن، امتیاز بدهد. اما هرچه بحران ادامه یابد، دولتها و شرکتها انگیزه بیشتری برای یافتن منابع و مسیرهای جایگزین پیدا میکنند. درنتز مینویسد: وابستگی بازار انرژی به یک تنگه جغرافیایی را میتوان با افزایش تولید، احداث خطوط لوله، توسعه ذخایر راهبردی و کاهش تقاضای نفت بهتدریج از میان برد. او سپس به واشنگتن توصیه میکند که عجله نکند و زود به ایران امتیاز ندهد.
ساخت کریدورها، لولههای انتقال نفت و گاز، کاهش واردات سوخت، جایگزینی سوختهای فسیلی با سوخت پاک و ... راهکارهایی هستند که ممکن است توسط دولتها پیش گرفته شوند تا از وابستگی به تنگه هرمز کاسته شود و اگر این راهکارها جواب دهند، باید گفت که قدرت و اثرگذاری تنگه هرمز کاهش خواهد یافت و شرایط برای فشار به بازار جهانی نفت و گاز تغییر میکند و ممکن است آمریکا حاضر نشود برای توافق با ایران، امتیازات بیشتری بدهد. کریدورهایی که جای تنگه هرمز را نخواهند گرفت
مقاله شورای آتلانتیک نگاهی بدبینانه به ماجرای بستن تنگه هرمز دارد و نویسنده مقاله عامل "زمان" را به نفع ایران نمیداند و معتقد است این عامل به نفع آمریکا است. اما این تنها یک برداشت و تحلیل از موضوع مورد بحث است. برخی تحلیلهای دیگر، عکس این موضوع را نتیجه میگیرند. عمده تحلیلهای مخالف بر این امر تاکید دارند که کریدورها و زیرساختهای جایگزین تنگه هرمز به هیچ وجه نمیتوانند جایگزین این تنگه راهبردی شوند و چه به لحاظ امنیتی، چه اقتصادی و چه ژئواستراتژیک، قابلیت پوشش تمام قابلیتهای تنگه هرمز را ندارند.
برای مثال، کریدور سرزمین سبز عمان- عربستان را در نظر بگیرید. آیا این مسیر میخواهد جایگزین تنگه هرمز شود. اما حداقل ۳ نقطهضعف اساسی برای این مسیر وجود دارد؛ سه نقطه ضعفی که به هیچ وجه در بدیلش یعنی تنگه هرمز وجود ندارد:
الف. مسیر عمان - عربستان یکمسیر خشکی است و قابلیت ترانزیت کشتی را ندارد و هیچ وسیلهای به اندازه کشتی و نفتکش قابلیت حمل مناسب کالا و سوخت و ... را ندارند.
ب. مسیر عمان _ عربستان میتواند تحت تهدیدات موشکی ایران و یمن قرار بگیرد و به خصوص اگر لوله نفتی از این کریدور عبور کند، در مقابل حملات احتمالی جبهه مقاومت ضعیف است.
ج. مسیر عمان - عربستان برای انتقال انرژی مسیر نسبتاً کارآمدی است اما به هیچ وجه قابلیت حمل کالا، به خصوص کالاهای سنگین وارداتی را ندارد.
این دلایل و دلایل مشابه دیگر نشان میدهد که کریدورها و مسیرهای جایگزین تنگه هرمز هنوز فاصله زیادی دارند تا بتوانند جای تنگه راهبردی هرمز را بگیرند و از اهمیت استراتژیک آن کم کنند.
