هنگامه ابرراه‌حل‌ها

اکنون شاید پس از بیش از یک دهه، یک پرسش مهم‌تر باید در برابر ما قرار گیرد: آیا هنوز به صورت‌بندی‌های جدید دیگری از ابرچالش‌ها نیاز داریم یا زمان آن رسیده است که ادبیات سیاستگذاری ایران با قبول اشباع نظری پیرامون ابرچالش‌ها از «مرثیه‌سرایی چالش‌ها» به «معماری راه‌حل‌ها» عبور کند؟ به نظر می‌رسد پاسخ، دومی است. مساله البته آن نیست که شناخت و تبیین ابرچالش‌های ایران نادرست یا بی‌ثمر بوده است؛ برعکس، تکرار و بسط این ادبیات طی بیش از یک دهه، به شکل‌گیری نوعی زبان مشترک برای گفت‌وگو درباره اولویت‌ها و فوریت‌های کشور انجامیده است؛ زبانی که امکان اجماع بر سر بخشی از مسائل انباشته، هزینه‌هایی که این مسائل بر زندگی مردم تحمیل کرده‌اند و مخاطراتی که در صورت تداوم وضع موجود در انتظار جامعه خواهد بود را فراهم می‌کند. همین دستاورد، به‌خودی‌خود، گامی ضروری برای پذیرش ضرورت اصلاحات است؛ چراکه تا بیماری به رسمیت شناخته نشود، اراده‌ای برای درمان آن شکل نمی‌گیرد. اما مساله اینجاست که شناخت بیماری، هر قدر هم دقیق و مکرر، جایگزین عارضه‌یابی و درمان نمی‌شود. ماندن بیش از این در مرحله تشخیص، افزودن مداوم بر سوز مرثیه‌ها و گرفتار شدن در تله «مصیبت‌خوانی‌ها و تعزیه‌های بی‌پایان»، نه گرهی از کار کشور می‌گشاید و نه باری از دوش مردم برمی‌دارد. اگر دهه گذشته، دهه صورت‌بندی ابرچالش‌ها بود، اکنون باید افق تازه‌ای گشود: «عصر ابرراه‌حل‌ها»؛ یا به تعبیری روان‌تر عصر عارضه‌یابی عمیق، نسخه‌پردازی مبتنی بر شناخت و درمان ساختاری بیماری‌های مزمن حکمرانی در ایران. …