[رضا حمیدی] بازگشت فردوسی به خانه‌های ایرانیان

این رویداد، اگر به رسالت تاریخی خود وفادار بماند، می‌تواند سرآغاز حرکتی ملی برای پیوند دوباره ایرانیان با یکی از بنیادی‌ترین سرچشمه‌های زبان، فرهنگ و هویت خویش باشد؛ حرکتی که مقصد آن نه فقط پاسداشت شاهنامه، بلکه بازگرداندن این میراث سترگ به متن زندگی مردم است.

شاهنامه، کتابی برای تماشاکردن از دور و ستودن در مناسبت‌ها نیست؛ حافظه زنده ملتی است که در گذر قرن‌ها، هویت و پیوستگی تاریخی خود را در پناه زبان فارسی پاس داشته است. فردوسی بزرگ، با آفرینش این اثر بی‌همتا، تنها حماسه‌های ایران کهن را به نظم نکشید؛ او تجربه تاریخی، آرمان‌های اخلاقی و سرمایه فرهنگی ایرانیان را به زبانی سپرد که از فراز سده‌ها همچنان توان سخن‌گفتن با نسل‌های تازه را دارد. شاهنامه، از این منظر، نه فقط قله‌ای در ادبیات فارسی، بلکه یکی از استوارترین ستون‌های ماندگاری این زبان و استمرار هویت ایرانی است.

در جهان فردوسی، خرد برتر از نیروی بازوست، دادگری معیار اعتبار فرمانروایی است و قدرت، اگر از اخلاق و مسئولیت جدا شود، سرانجام به تباهی می‌رسد. از رستم و سیاوش تا ضحاک و فریدون، شاهنامه عرصه تقابل روشنایی و تاریکی، داد و بیداد و خرد و آز است. چنین میراثی می‌تواند در روزگار ما نیز مدرسه‌ای برای آموختن آزادگی، مسئولیت‌پذیری، میهن‌دوستی و شناخت ریشه‌های فرهنگی باشد؛ به شرط آنکه از حصار کتابخانه‌ها و مراسم رسمی بیرون بیاید و در زندگی مردم جریان پیدا کند.

مسأله همین‌جاست: چه سود اگر فردوسی را بستاییم، اما فرزندانمان با جهان شاهنامه بیگانه بمانند؟ چه اندازه از هویت ملی را می‌توان به نسل آینده سپرد، اگر داستان‌ها، واژه‌ها و شخصیت‌هایی که قرن‌ها در شکل‌گیری حافظه جمعی ما سهم داشته‌اند، در خانه‌ها و گفت‌وگوهای خانوادگی حضور نداشته باشند؟ میراثی که خوانده و فهمیده نشود، ممکن است در کتاب‌ها محفوظ بماند، اما از … …