خصوصی‌سازی سود و عمومی‌سازی ریسک؛ چالش پنهان نظام بانکداری - حکمرانی هوشمند

محمد قائدامینی، قائم‌مقام اندیشکده اقتصاد مقاومتی، در یادداشتی با بررسی ماهیت پول در اقتصاد مدرن و نقش بانک‌ها در خلق آن، معتقد است پول صرفاً یک ابزار برای تسهیل مبادلات نیست، بلکه نهادی اجتماعی است که قواعد حاکم بر آن، به‌ویژه امکان خلق پول، منبعی برای اعمال قدرت محسوب می‌شود. وی استدلال می‌کند که بانک‌های تجاری با اتکا به اعتماد عمومی و تضمین‌هایی که از سوی حاکمیت دریافت می‌کنند، از حق خلق پول برخوردار می‌شوند و منافع حاصل از این حق عمومی را در مسیر فعالیت‌های خصوصی خود به کار می‌گیرند. به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، قائدامینی در تشریح این موضوع تأکید می‌کند که پول در اقتصاد مدرن صرفاً یک «سند بدهی» است و به همین دلیل، مهم‌ترین عامل در خلق آن، «مقبولیّت عمومی بدهی» به شمار می‌رود؛ عاملی که خود بر «اعتماد» به ناشر و «تضمین» بدهی استوار است. از این منظر، بانک‌های تجاری با استفاده از اعتماد و تضمینی که حاکمیت در اختیار آن‌ها قرار داده است، حق خلق پول و منافع ناشی از آن را به دست می‌آورند؛ موضوعی که به اعتقاد وی، استفاده از یک «دارایی اجتماعی» و «حقی عمومی» در راستای نفعی خصوصی است. ماهیت پول و ارتباط آن با عدالت و حکمرانی پولی

قائم‌مقام اندیشکده اقتصاد مقاومتی معتقد است درک درست از نسبت عدالت و حکمرانی پولی، مستلزم شناخت ماهیت پول و جزئیات عملکرد بانک به‌عنوان نهادی خالق پول است.

قائدامینی استدلال می‌کند اگر پول صرفاً ابزاری برای تسهیل مبادلات تلقی شود، پذیرش این موضوع که پول دارای محتوای ارزشی و جهت‌مند است، دشوار به نظر می‌رسد. با این حال، از نگاه وی، پول تنها یک ابزار مفید نیست، بلکه نهادی است که قواعد و ترتیبات حاکم بر آن، از جمله کنترل جریان‌های پولی و به‌ویژه توانایی خلق پول، به‌عنوان منبعی از قدرت عمل می‌کنند.

وی با اشاره به دیدگاه اینگام (۲۰۰۴) توضیح می‌دهد که روابط پولی دربرگیرنده روابط اجتماعی هستند و به‌طور ذاتی با موضوعاتی همچون برابری و نابرابری و همچنین روابط قدرت و سلطه ارتباط دارند. …