روند افزایشی در سال ۱۴۰۲ نیز ادامه یافت. مجموع پرداختی گروههای حاضر در این جدول به ۶۱ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان رسید. در سال ۱۴۰۳ نیز این رقم با وجود کاهش تعداد مودیان ثبتشده در جدول، به ۶۲ هزار و ۴۰۵ میلیارد تومان افزایش یافت.
به این ترتیب، مجموع مالیات پرداختی گروههای درجشده در فایل طی چهار سال به حدود ۲۰۱ هزار میلیارد تومان رسیده است. این محاسبه بر مبنای جمع ارقام «پرداختی» تمام ردیفهای سالانه فایل انجام شده است.
مالیات در چهار سال نزدیک به ۲.۵ برابر شد
مقایسه سالانه نشان میدهد مالیات پرداختی در سال ۱۴۰۱ نسبت به ۱۴۰۰ حدود ۹۷.۵ درصد افزایش داشته است. این بزرگترین جهش سالانه در دوره مورد بررسی است.
در سال ۱۴۰۲ نیز پرداختیها حدود ۲۰.۵ درصد بیشتر از سال قبل شد. اما در سال ۱۴۰۳ رشد مالیات پرداختی بسیار محدودتر بود و فقط حدود ۱.۳ درصد افزایش یافت.
در مجموع، مالیات پرداختی این گروهها از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ حدود ۱۴۱ درصد بیشتر شده است. به بیان دیگر، حجم مالیات پرداختی در پایان دوره به حدود ۲.۴ برابر رقم سال ۱۴۰۰ رسیده است.
تعداد مودیان چه تغییری کرد؟
یکی از نکات مهم این جدول، تغییر تعداد مودیان است. مجموع تعداد مودیان دارای پرداختی در ردیفهای جدول در سال ۱۴۰۰ حدود ۲.۷۷ میلیون نفر بوده است.
این تعداد در سال ۱۴۰۱ به حدود ۳.۶۸ میلیون نفر رسید و در سال ۱۴۰۲ از ۴.۳۵ میلیون نفر عبور کرد.
اما در سال ۱۴۰۳ تعداد مودیان درجشده در جدول به حدود ۱.۹۶ میلیون نفر کاهش یافته است.
این کاهش ۵۵ درصدی در تعداد مودیان، در کنار افزایش جزئی مبلغ کل مالیات، یکی از مهمترین نکات آماری فایل است؛ بنابراین نمیتوان افزایش مالیات ۱۴۰۳ را صرفاً به افزایش تعداد مودیان نسبت داد. دادههای جدول نشان میدهد در سال ۱۴۰۳ میانگین مالیات پرداختی به ازای هر مودی نیز به شکل محسوسی بالا رفته است.
سرانه مالیات؛ از ۹ میلیون به ۳۲ میلیون تومان
محاسبه میانگین پرداختی برای هر مودی، تصویر روشنتری از این تغییر ارائه میکند.
در سال ۱۴۰۰، متوسط پرداختی هر مودی حاضر در جدول حدود ۹.۳ میلیون تومان بوده است. این رقم در سال ۱۴۰۱ به حدود ۱۳.۹ میلیون تومان رسید.
در سال ۱۴۰۲ میانگین به حدود ۱۴.۱ میلیون تومان رسید. اما در سال ۱۴۰۳ این رقم به حدود ۳۱.۹ میلیون تومان افزایش پیدا کرد؛ بنابراین متوسط مالیات پرداختی هر مودی در سال ۱۴۰۳ بیش از دو برابر سال ۱۴۰۲ بوده است. البته این رقم یک میانگین محاسباتی از کل جدول است و به معنای آن نیست که مالیات هر واحد صنفی یا هر شاغل به همین میزان بوده است.
پزشکان؛ رشد محسوس مالیات در سال ۱۴۰۳
در میان گروههای حرفهای، پزشکان از جمله گروههایی هستند که افزایش پرداختی آنها در این دوره قابل توجه است.
پزشکان عمومی در سال ۱۴۰۰ حدود ۴۸۱ میلیارد تومان مالیات پرداخت کردهاند. این رقم در سال ۱۴۰۱ به حدود ۱ هزار و ۲۵۱ میلیارد تومان رسید و در سال ۱۴۰۲ از ۱ هزار و ۷۴۹ میلیارد تومان عبور کرد. در سال ۱۴۰۳ نیز پرداختی پزشکان عمومی به حدود ۱ هزار و ۸۸۷ میلیارد تومان رسید.
در مورد پزشکان متخصص، رشد حتی بیشتر بوده است. مالیات پرداختی این گروه از حدود ۱ هزار و ۱۳۹ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۰ به حدود ۳ هزار و ۳۷۸ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ رسیده است.
به این ترتیب، مالیات پرداختی پزشکان متخصص طی چهار سال تقریباً سه برابر شده است.
خدمات درمانی؛ عبور مالیات از ۲ هزار میلیارد تومان
گروه «خدمات درمانی» نیز روندی صعودی داشته است.
مالیات پرداختی این گروه در سال ۱۴۰۰ حدود ۷۸۳ میلیارد تومان بود. این رقم در سال ۱۴۰۱ به حدود ۱ هزار و ۴۱۰ میلیارد تومان و در سال ۱۴۰۲ به حدود ۲ هزار و ۱۴۱ میلیارد تومان رسید.
در سال ۱۴۰۳ پرداختی خدمات درمانی به حدود ۲ هزار و ۳۹۱ میلیارد تومان افزایش یافت.
در کنار آن، «داروخانه و پخش دارو» نیز در سال ۱۴۰۳ حدود ۱ هزار و ۱۱۵ میلیارد تومان مالیات پرداخت کرده است. این رقم در سال ۱۴۰۰ حدود ۶۵۵ میلیارد تومان بود.
طلافروشان در صدر گروههای سنتی
گروه «جواهر، طلا و نقره» نیز در چهار سال مورد بررسی رشد قابل توجهی داشته است.
مالیات پرداختی این گروه از حدود ۵۹۹ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۰ به بیش از ۱ هزار و ۶۰۸ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ رسیده است.
در سال ۱۴۰۲ نیز پرداختی این گروه حدود ۱ هزار و ۵۸۰ میلیارد تومان بوده است؛ بنابراین در سال ۱۴۰۳ با وجود کاهش تعداد مودیان ثبتشده در جدول، مبلغ پرداختی اندکی افزایش یافته است.
پوشاک؛ یکی از بزرگترین پایههای مالیاتی جدول
گروه «لباس و پوشاک دوخته و پوشاکفروشان» از نظر حجم مالیات پرداختی، یکی از بزرگترین گروههای جدول است.
این گروه در سال ۱۴۰۰ حدود ۹۳۴ میلیارد تومان مالیات پرداخت کرده است. رقم پرداختی در سال ۱۴۰۱ به حدود ۲ هزار و ۱۶۰ میلیارد تومان رسید.
در سال ۱۴۰۲ پرداختی به حدود ۲ هزار و ۵۱۱ میلیارد تومان افزایش یافت و در سال ۱۴۰۳ به حدود ۲ هزار و ۳۹۲ میلیارد تومان رسید.
خواربارفروشان؛ مالیات بیش از ۲ هزار میلیارد تومان
گروه خواربارفروشان نیز در سالهای مورد بررسی با رشد قابل توجه پرداخت مالیات مواجه بوده است.
مالیات پرداختی این گروه از حدود ۸۸۵ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۰ به بیش از ۲ هزار و ۱۲۶ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ رسیده است.
این گروه در سال ۱۴۰۲ حدود ۲ هزار و ۲۹۸ میلیارد تومان مالیات پرداخت کرده بود؛ بنابراین رقم سال ۱۴۰۳ کمی پایینتر از سال قبل قرار دارد، اما همچنان بیش از دو برابر سال ۱۴۰۰ است.
رستورانها و اغذیهفروشان
در گروه رستورانداران نیز رشد قابل توجهی دیده میشود. رستورانداران در سال ۱۴۰۰ حدود ۲۰۸ میلیارد تومان مالیات پرداخت کردند. این رقم در سال ۱۴۰۱ به حدود ۵۲۵ میلیارد تومان و در سال ۱۴۰۲ به حدود ۶۱۰ میلیارد تومان رسید.
در سال ۱۴۰۳ پرداختی رستورانداران به حدود ۵۷۲ میلیارد تومان رسید.
اغذیهفروشان وضعیت متفاوتی دارند. پرداختی این گروه از حدود ۴۱۳ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۰ به حدود ۱ هزار و ۱۵۷ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۱ و حدود ۱ هزار و ۴۹۷ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۲ رسید. در سال ۱۴۰۳ این رقم از ۱ هزار و ۵۵۷ میلیارد تومان عبور کرد.
کسبوکارهای اینترنتی برخلاف بسیاری از گروهها صعودی ماندند
یکی از تفاوتهای مهم در جدول مربوط به «اتحادیه کسبوکار فضای مجازی» است.
مالیات پرداختی این گروه در سال ۱۴۰۰ حدود ۳۲ میلیارد تومان بود. در سال ۱۴۰۱ به حدود ۵۲ میلیارد تومان رسید.
در سال ۱۴۰۲ رقم پرداختی به حدود ۹۷ میلیارد تومان افزایش یافت و در سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۶۶ میلیارد تومان رسید؛ بنابراین مالیات پرداختی این گروه در چهار سال بیش از پنج برابر شده است.
دفاتر اسناد رسمی نیز رشد کردند
«دفاتر اسناد رسمی» نیز از گروههایی هستند که رشد پرداختی آنها در این دوره قابل توجه است.
مالیات پرداختی این گروه در سال ۱۴۰۰ حدود ۹۰ میلیارد تومان بود. این رقم در سال ۱۴۰۱ به حدود ۱۴۵ میلیارد تومان و در سال ۱۴۰۲ به حدود ۲۰۴ میلیارد تومان رسید.
در سال ۱۴۰۳ پرداختی دفاتر اسناد رسمی به حدود ۳۷۹ میلیارد تومان افزایش یافت.
اصناف بزرگ، سهم قابل توجهی از پرداختیها دارند
در جدول سازمان امور مالیاتی، گروههای بزرگی از نظر تعداد مودی نیز دیده میشوند. «لباس و پوشاک»، «خواربار»، «اتوسرویس»، «درودگران و مبلسازان»، «فروشندگان محصولات گوشتی»، «مواد غذایی»، «میوه و سبزی» و گروههای مرتبط با خودرو از جمله بخشهایی هستند که تعداد بالایی از مودیان را در خود جای دادهاند.
برای نمونه، تعداد مودیان خواربارفروشان در سال ۱۴۰۲ به حدود ۱۹۴ هزار نفر رسید. در گروه پوشاک نیز تعداد مودیان در همین سال حدود ۲۲۴ هزار نفر ثبت شده است.
این ارقام نشان میدهد که پایه مالیاتی اصناف تنها به واحدهای بزرگ محدود نیست و طیف بسیار گستردهای از کسبوکارها در این آمار قرار گرفتهاند.
۱۴۰۳؛ مالیات بیشتر با مودی کمتر
مهمترین پیام آماری جدول را شاید بتوان در همین یک جمله خلاصه کرد: در سال ۱۴۰۳ مالیات پرداختی تقریباً ثابت ماند، اما تعداد مودیان ثبتشده کاهش شدیدی داشت.
مجموع پرداختی از ۶۱ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۲ به ۶۲ هزار و ۴۰۵ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ رسید. افزایش حدود ۸۰۵ میلیارد تومانی در شرایطی رخ داد که تعداد مودیان از حدود ۴.۳۵ میلیون نفر به حدود ۱.۹۶ میلیون نفر کاهش یافت.
در نتیجه، میانگین پرداختی هر مودی از حدود ۱۴.۱ میلیون تومان به حدود ۳۱.۹ میلیون تومان رسید.
این تغییر، از منظر سیاست مالیاتی قابل توجه است. البته از روی این جدول به تنهایی نمیتوان علت کاهش تعداد مودیان را مشخص کرد. همچنین نمیتوان نتیجه گرفت که نرخ مالیات برای همه اصناف افزایش یافته است. دادهها صرفاً میزان پرداختی ثبتشده در گروههای مختلف را نشان میدهند.
یک نکته مهم درباره ارقام
اطلاعات این گزارش مستقیماً از فایل منتشرشده در سامانه دسترسی آزاد به اطلاعات استخراج شده است. در این فایل، مبلغ پرداختی به ریال درج شده و ارقام این گزارش برای خوانایی به تومان تبدیل شدهاند.
همچنین عنوان «اصناف» در این گزارش باید با احتیاط استفاده شود. جدول سازمان امور مالیاتی مجموعهای از ۲۰۸ گروه صنفی و شغلی را دربرمیگیرد و علاوه بر صنوف تجاری، گروههایی مانند پزشکان، خدمات درمانی، داروخانهها، کارشناسان رسمی، دفاتر اسناد رسمی و سایر مشاغل حرفهای نیز در آن حضور دارند؛ بنابراین رقم ۶۲.۴ هزار میلیارد تومان سال ۱۴۰۳ را باید «مجموع پرداختی گروههای مندرج در فایل سازمان امور مالیاتی» دانست، نه الزاماً کل مالیات تمام اصناف کشور.
با این حال، مقایسه چهار ساله یک روند روشن را نشان میدهد. مالیات پرداختی این مجموعه از ۲۵.۹ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۰ به ۶۲.۴ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ رسیده است. رشدی بیش از ۱۴۰ درصدی که نشان میدهد سهم این گروهها در درآمدهای مالیاتی دولت طی این دوره به شکل محسوسی افزایش یافته است.
