دیروز در خبرها آمد که بنیاد شهید رئیسی از یک بلاگر اقتصادی به دلیل طرح ادعاهایی درباره رئیسجمهور فقید شکایت کرده است؛ ادعاهایی که به تجربه او در دولت سیزدهم بازمیگشت. پویا بختیاری، کارشناس اقتصادی در گفتوگویی گفته بود، در دولت رئیسی از او خواسته شده مفاهیم اقتصادی را برای رئیسجمهور وقت در قالب متنهای ساده آماده کند تا یک تیم تولید انیمیشن، آنها را به ویدئوهای کوتاه تبدیل کند. روایت او این بود که این ویدئوها نباید بیشتر از سه دقیقه باشند چراکه به گفته سفارشدهندگان، «ذهن شهید رئیسی فرّار است».
حالا بنیاد رئیسی این روایت را کذب دانسته و مسیر شکایت را در پیش گرفته است. فارغ از اینکه اصل این ادعا درست است یا نادرست و آیا گوینده برای آن سند و شاهدی دارد یا نه، سوال اصلی این است که پاسخ به چنین ادعایی باید شکایت باشد یا تکذیب و ارائه روایت درست؟
مرز احترام و قداست
طبیعتاً هر کسی میتواند، ادعایی درباره یک مسئول یا یک دوره مدیریتی مطرح کند و میتوان درباره صحت و سقم آن ادعا بررسی کرد. اگر ادعایی خلاف واقع باشد، میتوان آن را با سند رد کرد؛ اگر مصداق افترا یا اتهام باشد، قانون نیز برای آن مسیر مشخص دارد. اما نباید برخی چهرههای سیاسی از جایگاه نقدپذیری خارج و به موقعیتی نزدیک به «مصونیت از نقد» منتقل شوند؛ به شکلی که در آن حتی گفتن از یک تجربه یا نقد عملکرد یک چهره، تعرض به او تلقی شود. از سوی دیگر بنیادها اساساً برای حفظ و پیگیری میراث، اندیشه و نام یک شخصیت شکل میگیرند و قرار نیست، جای دستگاه قضایی یا نهادی برای پاسخگویی به منتقدان بنشینند. البته اگر ادعایی درباره یک شخصیت خلاف واقع باشد، پیگیری قانونی آن حق هر فرد یا نهادی است؛ اما این حق نباید به ابزاری برای ایجاد حصار پیرامون یک چهره و محدود کردن امکان نقد، روایت و بررسی کارنامه او تبدیل شود.
سیدابراهیم رئیسی، سه سال رئیسجمهور ایران بود؛ پیش از آن هم سالها در قوه قضائیه و دیگر مسئولیتهای رسمی حضور داشت. ریاستجمهوری اما یک جایگاه شخصی یا قدسی نیست؛ یک مسئولیت عمومی است. کسی که در این جایگاه قرار میگیرد، تصمیم میگیرد، سیاستگذاری میکند و درباره اداره کشور پاسخگوست. بنابراین کارنامهاش هم باید مانند کارنامه هر رئیسجمهور دیگریف قابل پرسش و نقد باشد. …
