آرمان امروز-سرویس دیپلماسی: ساعتهایی پس از بازگشت محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان و یکی از اعضای کلیدی تیم میانجیگری اسلامآباد میان ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران، از سفر به تهران، وی با کاردار آمریکا در پاکستان دیدار کرد.
در این ملاقات که در فضایی رسمی و با تمرکز بر مسائل جاری منطقه برگزار شد، طرفین به بررسی دقیق وضعیت امنیتی و سیاسی منطقه پرداختند.
این دیدار در ادامه تلاشهای فشرده دیپلماتیک پاکستان برای کاهش تنشها میان تهران و واشنگتن صورت گرفت و نشاندهنده نقش فعال اسلامآباد در انتقال پیامها و تسهیل گفتوگوهای غیرمستقیم میان دو طرف بود.
نقوی که به همراه فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، به ایران سفر کرده بود، پس از بازگشت بلافاصله این رایزنی را انجام داد تا آخرین تحولات را با مقامات آمریکایی در میان بگذارد و مسیر ادامه میانجیگری را هماهنگ کند.
پیشنهاد تازه آمریکا از طریق ژنرال عاصم منیر به مقامات ایرانی منتقل شده است. واشنگتن در این چارچوب پیشنهاد داده که در ازای بازگشایی کامل تنگه هرمز و پایان دادن به حملات نیروهای نیابتی ایران در منطقه، محاصره دریایی و تحریمهای اقتصادی علیه ایران لغو شود.
این پیشنهاد که بر پایه تفاهمنامه قبلی میان دو کشور شکل گرفته، بهعنوان راهی برای خروج از بنبست کنونی مطرح شده و هدف آن بازگرداندن ثبات به یکی از مهمترین آبراههای جهان و کاهش فشارهای اقتصادی بر تهران است.
تنگه هرمز که بخش عمدهای از صادرات نفت جهان از آن عبور میکند، در ماههای اخیر تحت تأثیر تنشها قرار گرفته و محدودیتهای اعمالشده تأثیرات گستردهای بر بازارهای انرژی داشته است. پیشنهاد آمریکا شامل پایان محاصره دریایی و رفع تدریجی یا کامل تحریمها در مقابل تضمین آزادی ناوبری در تنگه و توقف فعالیتهای گروههای وابسته به ایران در نقاط مختلف منطقه است.
در جریان سفر منیر به تهران، وی با محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، دیدار کرد. این ملاقات که از سوی منابع آگاه بهعنوان «شفاف و تعیینکننده» توصیف شده، فرصتی برای بیان صریح مواضع دو طرف فراهم آورد. منیر در این دیدار خواستار پایان حملات نیروهای نیابتی و بازگشت به تفاهمنامه ژوئن میان آمریکا و ایران شد.
او تأکید کرد که هر دو طرف در برهم خوردن تفاهمات قبلی نقش داشتهاند و مسئولیت مشترکی در ایجاد شرایط فعلی دارند. این رویکرد متوازن از سوی میانجی پاکستانی، فضای گفتوگو را از حالت یکطرفه خارج کرد و امکان بررسی واقعبینانهتر مسائل را فراهم ساخت.
رضایی نیز در این دیدار بر مدیریت امنیتی ایران بر تنگه هرمز تأکید ورزید و خواستار اقدامات عملی آمریکا برای اجرای شروط تفاهمنامه شد. وی بیاعتمادی تهران به واشنگتن را مطرح کرد اما در عین حال نشان داد که ایران آماده بررسی پیشنهادات جدی است.
ایران از این پیشنهاد استقبال کرده و آن را گامی مثبت در مسیر حل اختلافات ارزیابی نموده است. هرچند تهران بر لزوم تغییر رفتار آمریکا و اجرای عملی تعهدات تأکید دارد، اما پذیرش اولیه پیشنهاد نشاندهنده تمایل به ادامه مسیر دیپلماتیک است.
هماکنون مذاکرات فنی میان طرفین با میانجیگری پاکستان در جریان است. این مذاکرات که بر جزئیات اجرایی بازگشایی تنگه، مکانیسمهای نظارت بر توقف حملات نیابتی و زمانبندی لغو تحریمها متمرکز است، بهزودی به مرحلهای خواهد رسید که هر دو طرف آمریکا و ایران اعلامیهای رسمی در این زمینه منتشر کنند.
انتشار چنین اعلامیههایی میتواند نقطه عطفی در کاهش تنشهای ششماهه اخیر باشد و زمینه را برای گفتوگوهای گستردهتر فراهم آورد.
پاکستان در این فرآیند نقش محوری میانجی را ایفا میکند و تلاشهای مستمری برای برقراری صلح و ثبات در منطقه انجام میدهد.
اسلامآباد با بهرهگیری از روابط نزدیک خود با هر دو طرف و موقعیت جغرافیایی و سیاسیاش، توانسته کانال ارتباطی مؤثری ایجاد کند. سفرهای مکرر مقامات پاکستانی به تهران و رایزنیهای همزمان با مقامات آمریکایی، نشاندهنده تعهد این کشور به حل مسالمتآمیز اختلافات است. محسن نقوی و عاصم منیر در دیدارهای خود با مقامات عالی ایران از جمله رئیسجمهور مسعود پزشکیان نیز پیشرفتهای قابلتوجهی را گزارش کردهاند. این پیشرفتها شامل تبادل نظر سازنده درباره نگرانیهای متقابل و گامهای لازم برای احیای تفاهمنامه اسلامآباد بوده است.
تلاشهای پاکستان در شرایطی ادامه دارد که منطقه همچنان با چالشهای امنیتی و اقتصادی روبهرو است. بازگشایی تنگه هرمز نه تنها برای ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس، بلکه برای اقتصاد جهانی اهمیت حیاتی دارد.
پایان حملات نیابتی نیز میتواند به کاهش درگیریهای پراکنده در نقاط مختلف کمک کند و فضای لازم برای مذاکرات جامعتر را ایجاد نماید. در عین حال، لغو محاصره و تحریمها میتواند فشار اقتصادی بر مردم ایران را کاهش دهد و زمینه بازگشت به تعاملات عادیتر را فراهم سازد. هر دو طرف با پذیرش نقش مشترک، فرصتی برای بازسازی اعتماد پیدا کردهاند.
ادامه مذاکرات فنی نشان میدهد که مسیر دیپلماسی همچنان باز است و پاکستان بهعنوان میانجی بیطرف و فعال، در تلاش است تا این فرصت را به نتیجه ملموس تبدیل کند.
اعلامیههای آتی آمریکا و ایران میتواند نقطه آغاز مرحله جدیدی از همکاری یا حداقل کاهش تنش باشد. نقش پاکستان در این میان نه تنها به نفع ثبات منطقهای است، بلکه موقعیت دیپلماتیک این کشور را نیز تقویت میکند. با توجه به پیچیدگیهای موجود و سابقه نقض تفاهمنامهها، موفقیت نهایی به اراده سیاسی هر دو طرف بستگی دارد، اما فضای کنونی که با میانجیگری شفاف و تعیینکننده شکل گرفته، امیدواریهایی برای دستیابی به توافق پایدار ایجاد کرده است.
