آیا کریم خان زند واقعا یک لر بی‌سواد بود؟

ببینید: لیلاز: کریم خان یک لر بی سواد بود

این مساله باعث شد توجهات به کریم خان بیشتر شود. ما قصد نداریم به نقد اظهارات لیلاز پرداخته یا آن را حلاجی کنیم. با این حال، توجهات به خان زند ما را بر آن داشته که مقاله ای کوتاه در باب کریم خان بنویسیم تا به نقش او در ساختار سیاسی ایران بیشتر توجه کنیم. کریم خان زند که بود و چه کرد؟

کریم خان در یکی از ملتهب ترین دوران تاریخ ایران وارد سیاست شد. او در دوره ای وارد جنگ با رقبای دیگر شد که پادشاهی صفویه بعد از 150 سال از بین رفته و یک شکاف سیاسی بزرگ در کشور ایجاد شده بود. نادرشاه با قدرت نظامی خود توانست به قدرت برسد. او شورایی از بزرگان کشور را در دشت مغان تشکیل داد تا به پادشاهی او رای بدهند. این رای گیری سبب شد نادر به تخت بنشیند. اما پادشاهی او برای بسیاری از ایرانیان «مشروعیت» نداشت. آنها معتقد بودند پادشاهی فقط باید در اختیار شاهزادگان صفوی باشد و یک غیرصفوی مانند نادر حق پادشاهی بر ایران را ندارد.

این مساله سبب شد پس از مرگ نادرشاه، اختلافات و درگیری ها مجددا اوج گیرد. کریم خان در قلب این اختلافات سیاسی قرار داشت؛ درگیری هایی که 13 سال به طول انجامید و بیش از هرچیز ناشی از شکاف سیاسی ای بود که بعد از سقوط صفویه به وجود آمده بود.

کریم خان زند به خوبی این شکاف سیاسی را فهمید اما راه حل نادری را مناسب ندانست. او به خوبی می دانست که نمی تواند ادعای شاهی کند؛ چرا که نه قدرت نادر را دارد و نه از خاندان صفوی است. به همین دلیل، تصمیم گرفت خود را «وکیل الرعایا» نامیده و یکی از شاهزادگان صفوی به نام «اسماعیل» را به عنوان شاه دست نشانده خود انتخاب کند.

کریم خان با این راه … …