وقتی پول به نوآوری نمی‌رسد

زنجیره‌ای که قرار بود سرمایه را به نوآوری برساند: صندوق‌های پژوهش و فناوری قرار بود حلقه واسط میان منابع مالی، نظام بانکی، دولت، دانشگاه‌ها، شرکت‌های فناور و بازار باشند و مشکل تامین مالی کسب‌وکارهایی را حل کنند که به دلیل ریسک بالا، دارایی‌های نامشهود و نبود وثیقه، دسترسی آسانی به بانک ندارند. فلسفه این صندوق‌ها، ایفای نقش یک واسطه مالی تخصصی بود؛ نهادی که بتواند ریسک فناوری را بشناسد، اعتبارسنجی تخصصی انجام دهد و منابع مختلف را به سمت بخش نوآوری هدایت کند. در ساختار مطلوب، این منابع پس از ورود به شرکت‌ها و پروژه‌ها، از مسیر تولید، فروش و وصول مطالبات به صندوق بازمی‌گردند و دوباره در چرخه تامین مالی قرار می‌گیرند. بنابراین صندوق نباید صرفا وام‌دهنده باشد، بلکه باید نقش مدیریت و کاهش ریسک را نیز بر عهده بگیرد. مشکل از جایی آغاز می‌شود که این ساختار به فرآیندی شبیه بانک تبدیل شود؛ یعنی پرونده، وثیقه، ضامن، تسهیلات و اقساط جای ارزیابی فناوری، بازار و ظرفیت ایجاد ارزش را بگیرد. در چنین شرایطی، صندوق به‌جای کاهش ریسک تامین مالی، همان معیارهای سنتی نظام بانکی را بازتولید می‌کند. نتیجه آن است که شرکت‌های بالغ‌تر و دارای وثیقه شانس بیشتری برای دریافت منابع پیدا می‌کنند و استارت‌آپ‌ها و شرکت‌ها و واحدهای فناور فعال در پارک‌های علم و فناوری، یعنی همان گروهی که فلسفه شکل‌گیری صندوق‌ها پاسخ به نیاز مالی آنها بود، همچنان در دسترسی به منابع مالی با مشکل مواجه می‌مانند.

 استارت‌آپ‌ها؛ متقاضیان‌ اصلی صندوق اما قربانی سیستم ناکارآمد: شاید عجیب‌ترین تناقض در این نظام همین باشد. فلسفه وجودی صندوق‌های پژوهش و فناوری، حمایت از شرکت‌هایی است که دسترسی عادی آنها به منابع مالی دشوار است. با این حال، هرچه یک کسب‌وکار جوان‌تر، نوآورتر و غیر دارایی‌محور باشد، دریافت برخی خدمات مالی برایش دشوارتر می‌شود. …