بازار
حالا که سال‌ها از نگارش آن گذشته‌است به صفحات کتاب برمی‌گردم، دخترک، محبوبه را در کالسکه‌ای اعیانی می‌بینم که سمت سقاخانه‌ای می‌رود برای نذری محال: وصال با پسرکی نجار؛ نجار که نه، شاگرد نجار! اما چرا چنین شد؟
آن‌روزها همه را در موی شیدا و یقۀ از هم گشایدۀ رحیم می‌دیدم و حالا جور دیگری می‌بینم و می‌فهممش، قضیه عامه‌پسندی رمان نبود که این‌طور با استقبال روبه‌رویش کرد، بلکه حسرت زندگی نزیستۀ نسل سرخورده‌ای بود که خود را در کالبد محبوبه می‌دیدند؛ هر دو از نسلی سربرآورده بودند که اسیر صندوقچۀ پاندورا بودند؛ وگرنه محبوبه با آن رفاه، کنار آن جوان‌های فکل‌کراواتی چرا آن‌طور مست و شیدای جوانکی عامی از زیر گذر شد؟! تمام این‌ها از باز شدن حریم خانه و قدم نهادن دخترک به دنیایی بود که تا قبل از آن نمی‌شناختش و حالا جوانکی که از قضا مبادی آداب و فکل‌کرواتی هم «نبود» تمام محاسبات او از زندگی را بر هم زده بود؛ وگرنه که نه منصورِ عاشق‌پیشه عیب‌وعلتی داشت و نه پسر عطاالدوله؛ آنچه برای او جذبه داشت خارج از عرف بودن رفتار شیدا و بی‌پروای رحیم بود؛ چیزی که در مردهای اطرافش نمی‌دید...!
این قصه هنوز تمام نشده و متعلق به همان روزگار صده‌ها قبل نیست؛ روزگاری که حتی خواندن چنین رمان‌هایی هم جرم بود! حالا هم هستند کسانی که در تنگنای زندگی به اولین لبخند، به اولین والگی و حرکات مجنون‌وار واکنش نشان می‌دهند، عمر و آبرویشان را برای وصال می‌گذارند و در نهایت بعد از وصال است که تمام آنچه برای عشق کرده بودند «هرزگی» نامیده میشود و پتکی میشود بر کاخ خیالی رویایشان و مگر محبوبه هم همین را تجربه نکرد؟ …
