بازار
اما اخیراً پخش سریال جدید او یعنی «مرد سه هزار چهره»، نه خیابانی را خلوت کرده، نه ترند شبکه‌های اجتماعی شده و نه حتی توانسته یک موج کوچک در افکار عمومی برپا کند. این برپانکردن موج، در پی ناکامی دو تجربه قبلی یعنی «قهوه پدری» و «شش‌ماهه»، دیگر یک لغزش تصادفی در کارنامه کاری او نیست و ساده‌ترین تحلیل این است که بگوییم: «مهران مدیری تمام شده است؛ کفگیر خلاقیت او به ته دیگ خورده و فرمول‌هایش زنگ‌زده‌اند.» این ادعا اگرچه نادرست نیست اما تمام ماجرا هم نیست؛ چراکه اتفاق هولناک‌تری در لایه‌های زیرین رخ داده و قواعد کمدی زیرورو شده است. مدیری به رغم تکرار ملال‌آور مشهود ایده‌هایش، در خلأ شکست نخورده؛ او در زمین تقابلی سهمگین میان فرمول‌های دهه هشتادی کمدی و ریلزهای ضربه‌دار و کوتاه اینستاگرامی از زمانه عقب مانده است.
چرا برخی قصه‌ها دیگر خریدار ندارد؟
برای درک این‌که چرا «مرد سه هزار چهره» و آثار مشابه در جذب مخاطب شکست می‌خورند، باید از نقد فنی کارگردانی فراتر برویم و به اشکال تازه مصرف رسانه در عصر فضای مجازی نگاه کنیم. ما در دورانی زندگی می‌کنیم که آن را «اقتصاد توجه» می‌نامند؛ عصری که در آن زمان آستانه تحمل مخاطب به کمترین حد خود در تاریخ بشر رسیده است. در مدل کلاسیک کمدی تلویزیونی، همان فرمولی که مدیری سال‌ها بر آن حکمرانی می‌کرد، ساختار طنز بر پایه زمینه‌چینی و ضربه‌نهایی استوار بود.
در این ساختار، فیلم‌ساز فضاسازی می‌کند، شخصیت‌ها را معرفی می کند و موقعیت را می‌پروراند تا در نهایت مخاطب به خنده‌ای عمیق برسد. اما مشکل دقیقاً همین‌جاست که ذهن مخاطب امروز که بخش عمده اوقات فراغت خود را با ویدئوهای کوتاه فضای مجازی سپری می‌کند، به «پاداش فوری» معتاد شده یعنی عادت کرده که در هر چند ثانیه یک محرک بصری، یک شوخی ضربه‌دار یا یک موقعیت پرشتاب دریافت کند و با هر بار لبخند تجربه‌ای دوپامینی دارد و ترشح این هورمون او را به تماشای مجدد ویدئویی کوتاه ترغیب می‌کند. …
