بافت قدیم شهری و اغلب آنچیزی که مربوط به دورههای مختلف تاریخی میشود به طور عادی باید بخشی از میراث ملی و فرهنگی محسوب شوند و آسیب به این بخشها یعنی کندن از داشتههای تمدنی و فرهنگی. فکر میکنید معماری تهران قدیم در دورههای مختلف با چه چالشها و آسیبهایی روبهرو بوده است؟
ایران در دوره قاجار به دلیل اینکه ورود پادشاهان به اروپا اتفاق میافتد شاهد آغاز برخی خودباختگیها در بخشهای مختلف میشود که تا حدودی معماری بناهای شهری هم شامل آن است که با الگو گرفتن از معماری اروپایی و دور شدن از معماری هویتمند تاریخی چندین هزارساله خودمان آغاز شد، اما رگههای اصلی آن در دورهپهلوی به طور کامل خود را نشان داد. دست کم تا اواخر قاجار تا حدودی شاهد تداوم معماری ایرانی با وجود همه آسیبها هستیم. به قول مرحوم پیرنیا معماری تا آن زمان یک تداومی داشت و با آغاز پهلوی دچار یک گسست شد. اول از هر چیزی این موضوع با تخریب حصار طبیعی تهران در پهلوی اول خود را نشان داد. دروازههای تهران به طور تعمدی تخریب میشوند و خاک حصار درون خندق ریخته میشود و عملاً محدوده تاریخی شهر مخدوش میشود. ۱۲ دروازه به علاوه حصار و بسیاری از بافت و معماری تاریخی شهر دچار این بیخردی بلدیه میشود. با اینحال در این زمان یک اتفاقات مثبتی هم میافتد. نوعی معماری شکل میگیرد به نام سبک بازگشت که ما این را میتوانیم در بنای موزه ایران باستان اثر آندرهگدار یا عمارت شهربانی و مجموعه میدان مشق ببینیم که الگوبرداری از معماری تاریخی به خصوص از دوره هخامنشی و ساسانی است.
در واقع رگههای معماری پیش از اسلام را در این بناها شاهد هستیم. …
