راهکارهای محلی برای مدیریت آب باران

بارندگی‌های سیلابی ۱۸ و ۱۹ مهرماه ۱۴۰۵ در استان گلستان، بار دیگر ضرورت توجه جدی به مدیریت رواناب و کاهش خطر سیلاب را یادآوری کرد. بر اساس جدول منتشرشده از سوی اداره‌کل هواشناسی استان، در این بازه بارندگی در ایستگاه جعفرآباد به ۱۰۰ میلی‌متر، در جلین به ۹۱ میلی‌متر و در ایستگاه ناهارخوران گرگان به ۵۱٫۳ میلی‌متر رسید. در ایستگاه سازمان جهاد کشاورزی گرگان نیز ۶۵ میلی‌متر بارندگی ثبت شد.

این ارقام، به‌ویژه برای شهری مانند گرگان که در مجاورت جنگل‌های هیرکانی و دامنه‌های شیب‌دار قرار دارد، اهمیت زیادی دارند. پرسش اساسی این است که چگونه می‌توان آب باران را پیش از آنکه به رواناب مخرب تبدیل شود، در محل بارش مدیریت کرد و از ظرفیت جنگل، خاک، فضای سبز و زیرساخت‌های شهری برای کاهش خسارات احتمالی بهره گرفت؟

  النگدره؛ نخستین خط دفاع طبیعی گرگان

 

جنگل النگدره بخشی از سرمایه طبیعی گرگان برای حفاظت از خاک و تنظیم جریان آب است. درختان پهن‌برگ، درختچه‌ها، ریشه‌ها، پوشش گیاهی کف جنگل و لایه لاش‌برگ‌ها در کنار یکدیگر، سامانه‌ای طبیعی برای کاهش ضربه قطرات باران، محافظت از سطح خاک و کمک به نفوذ آب ایجاد می‌کنند. مواد آلی حاصل از تجزیه برگ‌ها نیز در بهبود ساختمان خاک، نگهداری رطوبت و افزایش فعالیت زیستی آن نقش دارند.

در خاک سالم جنگل، بخشی از آب باران به درون خاک نفوذ می‌کند و بخشی دیگر ممکن است در سطح زمین حرکت کند یا از طریق آبراهه‌ها به پایین‌دست برسد. میزان این فرایندها به شدت بارندگی، شیب زمین، رطوبت قبلی خاک و وضعیت پوشش گیاهی بستگی دارد. بنابراین، جنگل سالم می‌تواند حجم و سرعت رواناب را کاهش دهد، اما در بارش‌های شدید یا پس از اشباع‌شدن خاک، حتی جنگل نیز نمی‌تواند مانع همه سیلاب‌ها شود. برای گرگان، حفاظت از پارک جنگلی هیرکانی النگدره باید بخشی از برنامه رسمی مدیریت سیلاب شهری باشد، نه صرفاً برنامه‌ای برای نگهداری فضای سبز و توسعه گردشگری.

  حفاظت از جنگل‌ها بدون دست‌کاری غیرضروری خاک

  …